Kujawsko-pomorskie: każdy miłośnik kultury znajdzie tu coś dla siebie

Tej wiosny szczególna uczta artystyczna czeka w województwie kujawsko-pomorskim miłośników muzyki. Opera Nova w Bydgoszczy, współprowadzona przez samorząd województwa oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od lat buduje pozycję jednej z najważniejszych scen operowych w kraju. Instytucja konsekwentnie rozwija repertuar, równoważąc klasykę i nowoczesne realizacje, a jej najważniejszym przedsięwzięciem pozostaje Bydgoski Festiwal Operowy. W 2026 r. odbędzie się jego 32. edycja, w terminie 25 kwietnia – 10 maja. Festiwal zainauguruje pierwsza w historii bydgoskiej sceny inscenizacja „Łucji z Lammermoor” Gaetana Donizettiego. Reżyserii podjął się Thaddeus Strassberger, laureat Europejskiej Nagrody Operowej, a kierownictwo muzyczne objął Tomasz Tokarczyk. Włączenie opery seria (poważnej) do repertuaru Opery Nova obok obecnych już na afiszu komicznych arcydzieł Donizettiego można odczytywać jako gest programowego domknięcia twórczości kompozytora.

Tegoroczny program festiwalu akcentuje różnorodność estetyczną i międzynarodowy charakter wydarzenia. Po raz pierwszy w Bydgoszczy wystąpi Nederlands Dans Theater 2, jeden z najbardziej cenionych zespołów tańca współczesnego na świecie. Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie zaprezentuje cykl pieśni kaszubskich „Wòlô Bòskô” w opracowaniu Łukasza Godyli. Spektakl zapisał się w historii jako pierwsza realizacja Opery Narodowej wykorzystująca język kaszubski w muzyce poważnej, co nadaje prezentacji wymiar nie tylko artystyczny, lecz także kulturowy. Finałem festiwalu będzie „Salome” Richarda Straussa w wykonaniu Łotewskiej Opery Narodowej – opera, której od premiery w 1905 r. towarzyszy reputacja dzieła przełomowego i prowokującego.

Zobacz także

Kultura na Kujawach i Pomorzu: jak łączyć wartości z rozwojem

Zapisz na później

Niedługo później w regionie odbędzie się ważne wydarzenie świata teatralnego. Teatr im. Wilama Horzycy to marszałkowska instytucja kultury, od lat znana z repertuarowej odwagi i współpracy międzynarodowej. Organizowany przez nią Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt” pozostaje jednym z najważniejszych takich wydarzeń w Polsce. Tegoroczna, zaplanowana na 29 maja – 5 czerwca, rozpocznie się światową premierą „Seven Solitudes” Roberta Wilsona. Spektakl powstaje jako koprodukcja toruńskiej sceny i Narodowego Teatru Dramatycznego w Kownie, a inspiracją stała się twórczość Oskara Miłosza. Wilson, jeden z najwybitniejszych twórców teatru awangardowego, ponownie sięga po język teatru wizualnego, budując sceniczną opowieść wokół figury Don Juana.

Jednym z najbardziej oczekiwanych punktów programu będzie też „Glaube, Geld, Krieg und Liebe” Roberta Lepage’a z berlińskiej Schaubühne. Niemal pięciogodzinna epopeja, prowadzona przez osiem dekad niemieckiej historii, wpisuje się w charakterystyczną dla Lepage’a narrację łączącą monumentalną formę z filmową dynamiką. W Toruniu pojawi się także Milo Rau ze spektaklem „Die Seherin”. „Kontakt” pozostaje nie tylko przeglądem najważniejszych zjawisk scenicznych, lecz także przestrzenią debaty o społecznej roli teatru.

Przyjazny dialog epok i publiczności

Bydgoska Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego, również prowadzona przez samorząd województwa, od dekad buduje pozycję jednego z głównych ośrodków muzyki symfonicznej w północnej Polsce. Jej sztandarowym wydarzeniem jest Bydgoski Festiwal Muzyczny, który w 2026 r. odbędzie się po raz 64. pod hasłem „Kontrasty”. Festiwal rozpocznie się 18 września i potrwa do 11 października, obejmując 10 koncertów prezentujących szerokie spektrum stylistyczne. Wśród zaproszonych artystów znalazły się gwiazdy światowych scen: Aleksandra Kurzak oraz Rafał Tomkiewicz. Za pulpitem dyrygenckim staną Łukasz Borowicz, Raoul Grüneis i Eugene Tzigane, a wśród gości pojawią się renomowane zespoły oraz orkiestry.

Formuła „Kontrastów” konsekwentnie opiera się na dialogu epok i estetyk. Obok repertuaru klasycznego publiczność usłyszy autorski projekt Filharmonii Pomorskiej z symfonicznymi aranżacjami hitów rockowych. Istotnym elementem programu pozostaje koncert familijny, adresowany do odbiorców w różnym wieku. Muzycznym preludium do festiwalu będą plenerowe koncerty „Filharmonia pod gwiazdami”, zaplanowane na 21 i 22 sierpnia na pl. Krzysztofa Pendereckiego. Wydarzenia te, od lat cieszące się dużą frekwencją, wpisują się w misję otwierania instytucji na szeroką publiczność. Drugi wieczór wypełni projekt „ABBA symfonicznie”, łączący muzykę popularną z brzmieniem orkiestry symfonicznej.

Biskupin: edukacja przez doświadczenie

Szczególne miejsce na mapie i w kalendarzu regionu zajmuje Biskupin, rezerwat archeologiczny będący jednym z symboli polskiego dziedzictwa kulturowego. Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, instytucja o wyjątkowym profilu edukacyjnym, od ponad trzech dekad organizuje Festyn Archeologiczny. 32. edycja wydarzenia odbędzie się w terminie 12–16 września 2026 r. Przez pięć dni teren muzeum stanie się przestrzenią żywej historii, w której kilkuset rekonstruktorów, studentów i pasjonatów zaprezentuje codzienność dawnych społeczności, od epoki kamienia po wczesne średniowiecze. Pokazy walk, prezentacje dawnych rzemiosł, warsztaty edukacyjne i wykłady popularnonaukowe tworzą formułę, w której nauka łączy się z doświadczeniem.

Festyn Archeologiczny w Biskupinie pozostaje jednym z najlepiej rozpoznawalnych przedsięwzięć popularyzujących wiedzę o przeszłości. Wydarzenie ma ważny wymiar edukacyjny, jego celem jest bowiem rozwój wiedzy historycznej oraz promowanie dostępu do dziedzictwa archeologicznego dla wszystkich grup wiekowych, od najmłodszych uczestników po dorosłych odbiorców. To przykład modelu, w którym kultura, edukacja i turystyka funkcjonują jako wzajemnie się przenikające oraz wzmacniające obszary.

Na Pałukach oprócz Biskupina znajduje się również Pałac Lubostroń, marszałkowska instytucja kultury wpisana na prestiżową listę pomników historii, którą tworzą 40-hektarowy park i zabytkowy obiekt wraz z budynkami dworskimi. W wieku XIX i na początku XX było to prężnie działające centrum krzewienia narodowej kultury, sztuki i wartości patriotycznych. W zabytkowych wnętrzach gościli m.in.: Krzysztof Penderecki, Jerzy Maksymiuk, Wadim Brodski, Rafał Blechacz, Maja Komorowska i Emilia Krakowska. Najważniejszymi wydarzeniami organizowanymi przez Pałac Lubostroń są Majówka Jazzowa, konkurs pojazdów konnych, przegląd chórów oraz koncerty patriotyczne.

Biblioteka, która tworzy nową jakość

Dzięki wsparciu samorządu wojewódzkiego do stałego kalendarza wydarzeń na styku kultury i sztuki oraz edukacji i pielęgnowania tradycji trafia cały wachlarz wydarzeń, które ze względu na interesującą formułę oraz niebanalne tematy, przyciągają coraz większe grono odbiorców.

Książnica Kopernikańska w Toruniu, jedna z najważniejszych bibliotek publicznych regionu, od lat wykracza poza tradycyjnie rozumianą działalność gromadzenia i udostępniania zbiorów. Instytucja, prowadzona przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego, stała się aktywnym animatorem życia literackiego, konsekwentnie budując przestrzeń dialogu między czytelnikami, twórcami i środowiskiem akademickim. Najbardziej wyrazistym przykładem tej strategii jest Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze – festiwal, który w krótkim czasie wyrósł na jedno z najdynamiczniej rozwijających się wydarzeń literatury gatunkowej w Polsce. Wydarzenie, z roku na rok notujące coraz wyższą frekwencję, przyciąga odbiorców z całego kraju, potwierdzając rosnącą pozycję literatury kryminalnej i sensacyjnej na polskim rynku wydawniczym. Program obejmuje kilkadziesiąt spotkań autorskich, paneli dyskusyjnych oraz wykładów popularnonaukowych. Obok pisarzy pojawią się kryminolodzy, specjaliści medycyny sądowej, psychiatrzy i psychologowie śledczy, co nadaje festiwalowi interdyscyplinarny charakter.

Elementem wyróżniającym toruński festiwal jest silne zaakcentowanie debiutów literackich. Kulminacyjnym momentem Gwiazdozbioru pozostaje wręczenie Nagrody Literackiej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Kryminalny Debiut Roku. W tegorocznej edycji do konkursu zgłoszono 26 powieści. Jury nominuje nie więcej niż pięć tytułów, spośród których wyłoniony zostanie laureat lub laureatka. Nagroda marszałka ma znaczenie wykraczające poza symboliczne uhonorowanie twórców. W realiach rynku wydawniczego stanowi wsparcie dla nowych nazwisk, wzmacniając ich widoczność i pozycję negocjacyjną wobec wydawców. Jednocześnie wpisuje się w szerszą strategię samorządu województwa, który poprzez mecenat nad kulturą buduje kapitał wizerunkowy regionu.

Nowoczesna prezentacja bogactwa regionu

Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu od lat pozostaje jedną z najaktywniejszych instytucji kultury w regionie, konsekwentnie rozwijając ofertę łączącą ochronę dziedzictwa z nowoczesną edukacją społeczną. Instytucja, prowadzona przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego, nie ogranicza się do tradycyjnej funkcji muzealnej. Coraz wyraźniej zaznacza swoją rolę jako animator dialogu międzykulturowego i popularyzator historii lokalnej. Dwa przedsięwzięcia ‒ czerwcowa „Wymienialnia tradycji” oraz wrześniowy festyn „U Sąsiadów Olendrów” ‒ pokazują, jak szeroko definiowana jest dziś misja muzeum.

Z kolei Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku od lat należy do grona instytucji, które konsekwentnie łączą działalność wystawienniczą z popularyzacją dziedzictwa kultury ludowej. Jednym z najważniejszych elementów tej misji pozostaje Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny w Kłóbce ‒ oddział muzeum, który stał się przestrzenią żywej edukacji historycznej. To właśnie tutaj od ponad trzech dekad jest realizowany cykl festynów folklorystycznych „Z życia dawnej wsi”, będący jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów plenerowych w tej części regionu.

Oferta także dla najmłodszych

Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka w Toruniu od lat zajmuje pozycję instytucji unikalnej nie tylko w skali regionu, ale lecz także kraju. Placówka, prowadzona przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego, łączy funkcję galerii, archiwum i centrum edukacji artystycznej. W jej zbiorach znajduje się około 550 tysięcy prac plastycznych dzieci i młodzieży ze 108 krajów świata. Fundamentem budowania tej wyjątkowej kolekcji pozostaje Międzynarodowy Konkurs Twórczości Plastycznej Dzieci i Młodzieży, organizowany przez galerię nieprzerwanie od ponad czterech dekad. W 2026 r pod hasłem „Zawsze zielono, zawsze niebiesko” odbędzie się już jego XXIII edycja.

Natomiast Ośrodek Chopinowski w Szafarni należy do grona najbardziej symbolicznych instytucji kultury w województwie kujawsko-pomorskim. To miejsce szczególne na mapie polskiego dziedzictwa muzycznego; właśnie tutaj nastoletni Fryderyk Chopin spędzał wakacje, a doświadczenia z pobytu na ziemi dobrzyńskiej znalazły później odzwierciedlenie w jego twórczości, zwłaszcza w stylizowanych mazurkach. Dziś Szafarnia nie jest jedynie historycznym punktem odniesienia, lecz aktywnym centrum edukacji i promocji muzyki klasycznej, prowadzonym przez samorząd województwa.

Najważniejszym wydarzeniem organizowanym przez instytucję pozostaje Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży. Działalność Ośrodka Chopinowskiego w Szafarni pokazuje, że instytucja oparta na historycznym dziedzictwie może skutecznie funkcjonować jako nowoczesne centrum kultury. W tym ujęciu Szafarnia pozostaje nie tylko miejscem pamięci o Chopinie, lecz także przestrzenią, w której – dzięki edukacji i konkursowej rywalizacji – kształtuje się przyszłość światowej pianistyki.

KR

Więcej informacji o wydarzeniach kulturalnych można znaleźć na stronie kujawsko-pomorskie.pl

partner