Filmowa uczta na festiwalach na Kujawach i Pomorzu

W tym roku po raz pierwszy została wręczona Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie dubbingu. 26 kwietnia, w ostatnim dniu Animocji, odebrał ją związany z naszym regionem aktor Zbigniew Suszyński.

Ale to dopiero początek imprez, na których wszystko kręci się wokół filmu. Międzynarodowy Festiwal Filmowy Camerimage w Toruniu debiutował jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku. Odbywają się tu prestiżowe konkursy, premiery filmów, spotkania z gwiazdami światowego kina, prezentacje nowinek technologicznych dla twórców i realizatorów, a także wystawy i koncerty. Niewiele krótszy staż ma Międzynarodowy Festiwal Filmowy Tofifest w Toruniu, od ponad 20 lat stawiający na niepokorność, nieszablonowe pomysły i realizacje. Z roku na rok coraz większą rozpoznawalność zdobywają bydgoskie festiwale: Przeźrocza, Fonomo i Old Film. Na wszystkich wymienionych festiwalach wręczana jest statuetka im. Poli Negi – Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, przyznawana od 2022 roku. Warto też pamiętać o Przeglądzie Twórczości Filmowej „Pola i inni”, będącym hołdem dla wielkiej gwiazdy kina niemego Poli Negri.

24. Międzynarodowy Festiwal Filmowy BellaTOFIFEST (27.06–03.07.2026)

To festiwal o wyraźnie autorskim charakterze, skupiony na twórcach niepokornych, podejmujących tematy wykraczające poza główny nurt kina.

– Niepokorność to kręgosłup ideologiczny festiwalu, to odwaga pokazywania dorobku nieszablonowych twórców, wciąż niepoznanych kinematografii, zaskakującego łączenia w programie różnych esencji X muzy. To właśnie magnetyzujący, twórczy niepokój powoduje, że jesteśmy niepowtarzalni – twierdzi Kafka Jaworska, dyrektorka Tofifestu.

Historia Tofifestu sięga początków XXI w. – toruński festiwal wyrósł z inicjatyw offowych i od początku był platformą dla kina niezależnego. W kolejnych edycjach z lokalnego przekształcił się w międzynarodowe wydarzenie o ugruntowanej pozycji, zachowując jednocześnie swój oryginalny charakter i programową niezależność. Festiwal przyciąga do Torunia uznanych twórców: aktorów i producentów. Ważnym elementem są konkursy filmowe, w tym międzynarodowy konkurs główny oraz sekcje poświęcone polskiej kinematografii. W tegorocznej edycji znajdzie się m.in. przegląd „Aktorki Andrzeja Wajdy”. Głównym trofeum Tofifestu jest Złoty Anioł.

12. Przeźrocza Festiwal Filmowy (29.08–5.09.2026)

Na mapie najciekawszych wydarzeń filmowych na Kujawach i Pomorzu wyraźnie zaznacza swoją obecność festiwal Przeźrocza – autorski projekt bydgoskiego stowarzyszenia Koloroffon. Przeźrocza od początku – pierwsza edycja odbyła się w 2015 r. – koncentrują się na odkrywaniu nowych zjawisk w kinie, jednocześnie pozostając w dialogu z historią i klasyką. Festiwal łączy tradycję i nowoczesność, kino autorskie i eksperyment, obraz i inne dziedziny sztuki. Program opiera się na trzech filarach: dokumencie, klasyce i awangardzie. Szczególne miejsce zajmuje konkurs „Błysk oka” poświęcony nowemu polskiemu kinu dokumentalnemu, w którym przyznawane jest Grand Prix dla reżysera najlepszego filmu, a także nagrody za montaż oraz zdjęcia. Oprócz projekcji filmowych odbywają się spotkania z twórcami, warsztaty i działania łączące kino z innymi formami sztuki. – Jesteśmy między tym, co analogowe, zapomniane, cierpliwie wydobyte z filmowych zakamarków, a tym, co w kinie nowe i odkrywcze. Chcemy patrzeć inaczej, łączyć ze sobą różne dziedziny sztuki, wciągać widzów w interdyscyplinarny świat festiwalu i ciągle odkrywać filmowych rewolucjonistów – deklarują organizatorzy Przeźroczy.

19. Przegląd Twórczości Filmowej „Pola i inni” (18–20.09.2026)

Organizowany jest przez Lipnowskie Towarzystwo Kulturalne im. Poli Negri. To odbywające się od 2007 r. wydarzenie jest hołdem dla urodzonej w Lipnie wielkiej gwiazdy światowego kina i ma na celu przywracanie pamięci o jej życiu i twórczości oraz prezentowanie współczesnych polskich twórców i aktorów, głównie tych działających na arenie międzynarodowej. Lipno dzięki filmowej imprezie staje się miejscem spotkań, dyskusji, wymiany doświadczeń między artystami a widzami.

Główna nagroda lipnowskiego przeglądu to statuetka Politka. Jej projektantem jest artysta rzeźbiarz Zdzisław Ostrowski, a pierwotny odlew wykonał toruński artysta rzeźbiarz Tadeusz Porębski. Przedstawia Polę Negri w kreacji z filmu niemego „Hiszpańska tancerka” z 1923 r. Była to jedna z pierwszych hollywoodzkich produkcji, w których wystąpiła słynna Polka. Zagrała w nim tancerkę Maritanę. W ostatniej, 18. edycji laureatami Politki zostali: Kamil Mróz – urodzony w Lipnie aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, oraz Dagmara Domińczyk – amerykańska aktorka polskiego pochodzenia, znana z ról w filmach i serialach, m.in. z „Sukcesji” i „Hrabiego Monte Christo”.

15. Fonomo Music & Film Festival (15–18.10.2026)

Fonomo to wydarzenie łączące dwa światy: muzyki i filmu. I właśnie hasłem „Zobacz muzykę, posłuchaj filmu” organizatorzy zachęcają do udziału w tej imprezie. Pierwsza edycja bydgoskiego festiwalu odbyła się w 2012 r. Co roku jesienią miłośnicy muzyki i filmu mogą uczestniczyć w projekcjach, koncertach, warsztatach, wystawach oraz panelach dyskusyjnych. Sceną dla obrazów i dźwięków stają się Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy i klub Mózg.

– Naszym celem jest rozbudzanie ciekawości świata poprzez sztukę, obraz i dźwięk oraz jednoczesne pomaganie w odkrywaniu siebie i rozumieniu naszych relacji z otaczającym światem – twierdzą organizatorzy Fonomo z fundacji Nowa Sztuka Wet Music. – Fascynują nas różnorodność, eklektyzm i interdyscyplinarne podejście do sztuki. Każdego roku starannie dobieramy program, prezentujemy filmy i zapraszamy osoby artystyczne, które dzięki swojej twórczości wnoszą unikalną perspektywę, sprzyjającą bliskiemu kontaktowi z dziełem.

6. Old Film Festival (3–8.11.2026)

W listopadzie Kujawy i Pomorze po raz kolejny staną się miejscem filmowych wspomnień. W Bydgoszczy odbędzie się szósta już edycja Old Film Festival, wydarzenia poświęconego klasyce światowego i polskiego kina, a także artystom, którzy przeszli do historii sztuki filmowej. Motto festiwalu brzmi: „Stare kino się nie starzeje”.

– Naszą misją jest przywracanie blasku zapomnianym arcydziełom i twórcom, których wpływ na dzisiejsze kino wciąż pozostaje żywy. Wierzymy, że przeszłość kina może inspirować jego przyszłość, a każdy pokaz to okazja do odkrywania na nowo klasyki ekranu – uważa dyrektor festiwalu Józef Herold. – Wierzymy, że kino ma moc łączenia ludzi, a jego historia jest pełna inspiracji. Każde spotkanie to nie tylko pokaz, lecz także konfrontacja pasji i emocji, które towarzyszą sztuce filmowej.

W programie Old Film Festival widzowie znajdą pokazy arcydzieł starego kina, spotkania ze znanymi aktorami, reżyserami i krytykami. Organizowane są również seanse niemych filmów z muzyką na żywo oraz projekcje specjalne, które przeniosą publiczność do czasów początków kinematografii. Na festiwalu są honorowane osobistości polskiego kina. Organizatorzy wręczają główną nagrodę, Złoty Kadr – Filmową Nagrodę Bydgoszczy.

34. Międzynarodowy Festiwal Filmowy ToruńCamerimage (7–14.11.2026)

To jedno z najważniejszych wydarzeń filmowych na świecie poświęconych sztuce operatorskiej. Na ToruńCamerimage (nowa nazwa) w centrum uwagi znajdują się zdjęcia filmowe, język wizualny oraz innowacje technologiczne w tej dziedzinie. To właśnie w Toruniu są nagradzani „czarodzieje kamery”, którzy przez obraz budują emocje i narrację filmową. Oprócz konkursu głównego w programie festiwalu są sekcje poświęcone dokumentom, serialom telewizyjnym i debiutom operatorskim. Najważniejszym wyróżnieniem jest Złota Żaba przyznawana za najlepsze zdjęcia. Festiwal przyciąga na Kujawy i Pomorze największe nazwiska światowego kina: nie tylko operatorów, lecz także aktorów, reżyserów i producentów.

Przez lata festiwalowi towarzyszyły wyjątkowe i szeroko komentowane wystawy, takie jak przygotowana z rozmachem instalacja wideo „Manifesto” Juliana Rosefeldta z Cate Blanchett w roli głównej, prezentowana w 2024 roku, czy ubiegłoroczna ekspozycja mistrza videoartu „Bill Viola: Wizje czasu”. Wystawy te cieszyły się dużym zainteresowaniem publiczności festiwalowej, stanowiąc jednocześnie ważne dopełnienie emocji i doświadczeń towarzyszących projekcjom filmowym.

W styczniu 2020 r. rozpoczęła swoją działalność nowa instytucja kultury – Europejskie Centrum Filmowe CAMERIMAGE. Jej zadaniem jest współorganizacja Festiwalu oraz prowadzenie działalności wystawienniczej, kulturalnej, naukowej i edukacyjnej związanej ze sztuką autorów zdjęć filmowych, a także upowszechnianiem dorobku polskiej i światowej kultury audiowizualnej.

partner