Rząd wyznaczył kierunek
Przełom marca i kwietnia przyniósł kluczowe dokumenty wyznaczające ramy dla rozwoju local contentu w Polsce.
Rządowy projekt „Local content. Z korzyścią dla Polski” oficjalnie zainaugurowano 9 kwietnia w siedzibie Apator SA. Wojciech Balczun, minister aktywów państwowych, w obecności premiera przedstawił efekty prac zespołu ds. udziału komponentu krajowego w kluczowych procesach inwestycyjnych.
– Nie dyskryminujemy, tylko promujemy. Wspieramy polskie firmy, ale też biznesy międzynarodowe, które zdecydują się głębiej osadzić w naszym kraju: założyć oddział, zatrudnić ludzi, stworzyć centra badawcze, pracować z polskimi dostawcami czy reinwestować zyski w Polsce – powiedział szef MAP.
Systemowe podejście do local contentu ma się opierać na czterech filarach: budowie pozycji rynkowej krajowych firm, wzmacnianiu bezpieczeństwa dostaw w czasach napiętej sytuacji geopolitycznej, wieloletniej polityce zakupowej państwa oraz produktach finansowych. Narzędzia wspierające rozwój local contentu to m.in. definicja i metodologia liczenia komponentu krajowego, kodeks dobrych praktyk dla spółek Skarbu Państwa oraz kluczowe wskaźniki efektywności (KPI), a także polityka zakupowa państwa. Ta ostatnia jest przyjmowana raz na cztery lata przez Radę Ministrów w drodze uchwały, na podstawie art. 21 ustawy – Prawo zamówień publicznych. Określa ona priorytety działań państwa, umożliwiając powiązanie zakupów z celami strategicznymi oraz wytycza kierunki działań dla zamawiających. W uchwalonej 31 marca polityce zakupowej państwa na lata 2026–2029 znalazł się m.in. test MŚP. Każde zamówienie powinno być ocenione przez pryzmat tego, czy jego konstrukcja nie eliminuje firm z sektora MŚP oraz sprzyja równej konkurencji i transparentności.
Jacek Pochłopień
Test MŚP, czyli pytania, na które powinien znać odpowiedź zamawiający
1. Etap planowania zamówienia
• Czy rozważono podział zamówienia na mniejsze części np. według regionu, zakresu usług lub etapów projektu?
• Jeśli nie przewidziano podziału, czy przygotowano uzasadnienie braku takiego podziału?
• Czy oszacowano wpływ zamówienia na potencjalny udział MŚP? Np. czy dokonano oceny, czy przedmiot zamówienia nie jest sztucznie łączony w jeden kontrakt, co eliminuje MŚP?
• Czy przed wszczęciem postępowania przeprowadzono konsultacje rynkowe, aby zidentyfikować bariery dla MŚP?
• Czy stworzono harmonogram realizacji z uwzględnieniem realnych zasobów mniejszych przedsiębiorstw?
• Jeżeli dotyczy – czy rozważono zgłoszenie zamówienia do objęcia osłoną antykorupcyjną?
2. Warunki udziału i kwalifikacja wykonawców
• Czy warunki udziału (doświadczenie, obrót, zdolność techniczna) są proporcjonalne do przedmiotu zamówienia? Czy wymagane doświadczenie odnosi się przede wszystkim do zakresu zamówienia, a nie do kontraktów o nieproporcjonalnie dużej wartości?
• Czy wymagany minimalny roczny obrót nie przekracza jedno- lub dwukrotności wartości zamówienia (zgodnie z zaleceniami UE)?
• Czy wymagania finansowe (obroty, polisy, gwarancje) nie przekraczają realnych możliwości MŚP?
• Czy dopuszczono możliwość korzystania z potencjału podwykonawców?
3. Kryteria oceny ofert
• Czy kryteria oceny są zrównoważone? Czy poza ceną uwzględniono jakość, innowacyjność, terminowość, aspekty ekologiczne lub społeczne efekty zamówienia?
• Czy uwzględniono takie kryteria pozacenowe, które mogą zwiększać szanse MŚP (np. elastyczność dostaw, lokalna logistyka, aspekty społeczne, a w przypadku zamówień IT: jakość, innowacyjność, bezpieczeństwo i doświadczenie wykonawcy)?
• Czy przyjęte kryteria nie premiują nadmiernie dużych podmiotów (np. globalna skala działalności, wieloletnie ogromne kontrakty referencyjne)?
• Czy przewidziano kryteria związane z elastycznością, które mogą być przewagą MŚP (np. szybszy serwis, lepsza komunikacja, lokalne zaplecze)?
4. Dokumentacja i procedury
• Czy SWZ/OPZ jest napisany prostym i przejrzystym językiem (bez nadmiernego używania sformułowań języka prawniczego/technicznego)?
• Czy terminy składania ofert są adekwatne do przygotowania i sporządzenia oferty (dłuższe niż minimalne) i czy uwzględniają obszerność dokumentacji postępowania (wydłużone terminy przy dużych zamówieniach)? Czy są one wystarczające dla MŚP, które mogą mieć mniejsze zasoby organizacyjne?
• Czy dopuszczono rozwiązania równoważne (a nie wskazano wyłącznie konkretnych technologii/produktów)?
5. Warunki kontraktowe i finansowe
• Czy przewidziano zaliczki lub płatności częściowe dla wykonawców, szczególnie w dłuższych kontraktach, a także podczas realizacji umów dłuższych niż 12 miesięcy lub wykraczających poza dany rok kalendarzowy?
• Czy uwzględnione zostały krótkie terminy płatności nie przekraczające 30 dni, np. 14 dni?
• Czy wymagania dotyczące zabezpieczenia należytego wykonania są proporcjonalne i nie eliminują mniejszych podmiotów?
• Czy przewidziano mechanizmy ochrony płatności dla podwykonawców (np. bezpośrednia płatność)?
6. Monitorowanie i raportowanie
• Czy monitorowany jest udział MŚP w postępowaniu (liczba złożonych ofert, liczba udzielonych zamówień)?
• Czy po zakończeniu kontraktu prowadzona jest analiza barier, które napotkały MŚP?
• Czy wnioski z monitoringu są wykorzystywane w kolejnych postępowaniach?
Podstawa prawna
Źródło: Polityka Zakupowa Państwa 2026–2029
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.