Kontrole cen transferowych: trendy i wyzwania w Polsce oraz Europie Środkowej
Ceny transferowe od lat są jednym z kluczowych obszarów zainteresowania administracji podatkowych. Jednak ostatnie lata przyniosły odczuwalną zmianę skali i jakości ich kontroli w Europie Środkowej.
To jeden z wniosków raportu Deloitte „Introduction to Transfer Pricing Controversy in Central Europe”. Jego celem jest pokazanie, jak w praktyce wyglądają kontrole cen transferowych w poszczególnych krajach regionu – w szczególności, jakie są pomiędzy nimi podobieństwa i różnice oraz z jakimi realnymi ryzykami mierzą się dziś podatnicy działający w tym regionie.
Częstsze i bardziej wyspecjalizowane kontrole
Z perspektywy regionalnej zauważalny jest wyraźny wzrost zainteresowania administracji podatkowych kwestią cen transferowych. Kontrole TP (transfer pricing) w krajach Europy Środkowej stają się coraz częstsze, bardziej szczegółowe i, co istotne, coraz bardziej wyspecjalizowane. W wielu jurysdykcjach organy podatkowe nie ograniczają się już do weryfikacji dokumentacji, lecz samodzielnie przeprowadzają analizy porównawcze, badają profile funkcjonalne i skrupulatnie weryfikują modele rozliczeń wewnątrzgrupowych.
Jednocześnie raport pokazuje rosnącą profesjonalizację administracji podatkowych w regionie. W części państw powstają wyspecjalizowane zespoły ds. cen transferowych, a najbardziej złożone sprawy są koordynowane na poziomie centralnym.
Z perspektywy podatników szczególnie istotny jest również fakt, że w wielu krajach kontrole TP są długotrwałe i często mają swój finał dopiero na etapie postępowań odwoławczych lub sądowych. W żadnym z państw regionu nie funkcjonują obecnie formalne mechanizmy pozwalające na zawarcie ugody z organami podatkowymi, choć w Polsce trwają właśnie prace nad wprowadzeniem takiego rozwiązania. Doświadczenie ekspertów Deloitte wskazuje jednak, że we wszystkich krajach właściwie prowadzona komunikacja i dialog z organami mogą prowadzić do znaczącego ograniczenia kwestii spornych oraz skrócenia czasu trwania postępowania, a tym samym także zmniejszenia jego kosztów.
Działania w Polsce coraz bardziej efektywne
Na tle regionu Polska jest jednym z bardziej zaawansowanych krajów, jeżeli chodzi o kontrole TP. Wnioski z polskiej edycji raportu „Kontrole cen transferowych w 2024 roku” pokazują w szczególności, że choć liczba kontroli TP spadła, to ich efektywność wyraźnie wzrosła. Organy podatkowe skuteczniej typują podmioty do kontroli, a ponad połowa zakończonych postępowań prowadzi do doszacowania dochodu. Co więcej, średnie kwoty tych doszacowań rosną.
Jak wynika z naszych doświadczeń, jest to efekt postępującej specjalizacji, w szczególności urzędów celno skarbowych. Kontrole TP są dziś prowadzone w sposób bardziej selektywny, ale jednocześnie dużo bardziej dogłębny. Widać wzrost wykorzystania danych raportowanych w TPR (transfer pricing reporting) jako narzędzia analizy ryzyka. Przedmiotem zainteresowania, podobnie jak w wielu krajach regionu, są podmioty generujące straty, wykazujące niską dochodowość na tle konkurencji oraz ponoszące istotne koszty usług wewnątrzgrupowych i finansowania. Organy skarbowe coraz częściej przyglądają się również nie tylko prawidłowości wybranego modelu cen transferowych z perspektywy teoretycznej, ale również aktywnie weryfikują faktyczną działalność podmiotów w świetle przyjętych modeli i deklarowanych funkcji.
Istotną wartością polskiego raportu Deloitte jest także szczegółowa warstwa analityczna. Publikacja pozwala prześledzić m.in. różnice w aktywności i skuteczności poszczególnych organów podatkowych. Dowiemy się, które urzędy prowadzą najwięcej kontroli, które są najbardziej skuteczne, a które kończą postępowania największymi doszacowaniami. Dodatkowo raport zawiera omówienie najważniejszych wyroków sądów administracyjnych oraz interpretacji indywidualnych w zakresie cen transferowych.
Perspektywa na kolejne lata
Już w maju ukaże się kolejna edycja polskiego raportu Deloitte o kontrolach cen transferowych. Będzie to dobra okazja, aby sprawdzić, czy zaobserwowane przez nas tendencje utrzymały się w 2025 r.? Czy nastąpi dalsze zwiększenie efektywności kontroli poprzez celniejsze typowanie podmiotów i postępującą specjalizację administracji? Czy wzrośnie liczba spraw kończących się sporami sądowymi?
Z dotychczasowych doświadczeń ekspertów Deloitte jasno wynika, że krajobraz sporów w zakresie cen transferowych – w Polsce i w całej Europie Środkowej – istotnie się zmienia. W tym kontekście warto zastanowić się już dziś jakie wnioski powinni wyciągnąć podatnicy, w szczególności Ci działający w grupach międzynarodowych.
Partner
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.