Zrównoważony rozwój w interesie naszego kraju

- Postrzegam wdrażanie ESG i raportowania niefinansowego jako naszą ogromną szansę - oceniła na wstępie Barbara Socha, wiceminister rodziny i polityki społecznej.

Skupiając się na kwestiach społecznych, podkreśliła, że wdrażanie standardów ESG może oznaczać zyski i dla pracowników, i dla przedsiębiorców. W Polsce jest niskie bezrobocie, na koniec 2021 r. wyniosło ono 5,4 proc. Generalnie to dobra informacja, niemniej jednak pracodawcy mają kłopoty w znalezieniu pracowników. Jak zauważyła wiceminister, i tak nie jest źle, bo obecnie aktywne zawodowo jest pokolenie wyżu stanu wojennego. Za 10-15 lat problemy mogą być większe, a sytuacji nie poprawią na przykład emigranci z Ukrainy, bo tam sytuacja demograficzna jest jeszcze gorsza. Działania na rzecz poprawy sytuacji są potrzebą chwili.

- Potrzebna jest polityka przedsiębiorców dotycząca zatrudniania młodych kobiet - powiedziała Barbara Socha.

Chodzi o stworzenie warunków pozwalających godzić pracę zawodową z macierzyństwem. Wśród problemów jest popularność umów o pracę na czas określony, które nie dają poczucia stabilizacji. W wielu państwach europejskich nie stosuje się ich, jest inna kultura organizacji czy rozwiązania prawne. Sytuacja w Polsce się poprawia, pracodawcy wobec problemów na rynku pracy podejmują działania mające wiązać z nimi pracowników na dłużej, nie dotyczy to jednak, jak oceniła wiceminister, młodych kobiet.

- Jest w naszym interesie społecznym, również pracodawców i przedsiębiorców, by kobiety dezaktywizowały się częściowo na czas macierzyństwa rozumiany jako rok, dwa, trzy. To nie jest tak, że kobieta po porodzie ma wrócić do pracy. Trzeba tworzyć warunki, aby odpowiedzieć na preferencje - mówiła Barbara Socha, dodając, że po długiej przewie powrót na rynek pracy jest trudny.

Kolejnym wątkiem jest elastyczność, kobiety mają z reguły do wyboru pełny etat albo rezygnację z pracy, co utrudnia łączenie obowiązków zawodowych z innymi, na przykład opiekuńczymi. W krajach takich jak Holandia czy Wielka Brytania popularna i przynosząca szerokie korzyści jest praca w niepełnym wymiarze czasu.

Dlatego Barbara Socha uważa, że należałoby w ESG wprowadzić wskaźniki: odsetek osób zatrudnionych na umowę na czas określony oraz w elastycznych formach pracy (zdalnej, hybrydowej, na część etatu).

Do rynku pracy nawiązywał również Marcin Wiącek, rzecznik praw obywatelskich. Na podstawie skarg, jakie wpływają do biura RPO, wskazał on na kilka problemów związanych z ESG: dotyczące zatrudniania osób starszych, szans kobiet na ścieżce kariery oraz pracy osób z niepełnosprawnościami. W przypadku pierwszej grupy zdaniem rzecznika praw obywatelskich należałoby określić standardy, które skłaniałyby przedsiębiorców do kontynuacji czy zatrudniania nowych pracowników. Jeśli idzie o kobiety, to niezmiennie problemem pozostaje luka płacowa, czyli wyższe wynagrodzenia mężczyzn wykonujących analogiczne obowiązki oraz niedostateczny udział kobiet na stanowiskach kierowniczych.

- Szklany sufit jest istotnym zjawiskiem społecznym w naszym kraju - podkreślił Marcin Wiącek.

Wśród pomysłów na poradzenie sobie z tym problemem wymienił on transparentność wynagrodzeń na szczeblach kierowniczych.

Natomiast osoby z niepełnosprawnościami, pomimo istniejących w przepisach zachęt dla pracodawców, miewają problemy ze znalezieniem pracy lub z tworzonymi dla nich w firmach warunkami.

Edukacja dla przyszłości

Ważna w kontekście m.in. przyszłości gospodarki i rynku pracy jest również nowoczesna edukacja. Justyna Orłowska, pełnomocnik prezesa Rady Ministrów ds. GovTech - szef Centrum GovTech, a także pełnomocnik ministra edukacji i nauki ds. transformacji cyfrowej, mówiła podczas sesji o przedsięwzięciach, które zmieniają oblicze polskiej szkoły. Wśród przykładów są Laboratoria Przyszłości, inicjatywa realizowana przez ministerstwo we współpracy z Centrum GovTech, której celem jest tworzenie nowoczesnej szkoły, z zajęciami angażującymi uczniów, sprzyjającymi odkrywaniu ich talentów i rozwijaniu zainteresowań. Wspiera ona szkoły podstawowe w budowaniu wśród uczniów kompetencji przyszłości z kierunków STEAM (nauka, technologia, inżynieria, sztuka oraz matematyka). Jak podkreśliła Justyna Orłowska, program obejmuje wszystkie szkoły, co dodatkowo wpisuje się w idee zrównoważonego rozwoju.

- Dzięki projektowi Laboratoria Przyszłości do szkół we wszystkich zakątkach Polski dociera nowoczesny sprzęt, tak by każde dziecko miało równe szanse na zajęcia z najnowszymi technologiami - powiedziała Justyna Orłowska.

Ważny jest również rozwój Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej, dającej szkołom w całej Polsce możliwość podłączenia szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego internetu.

Informacją z ostatnich dni jest wprowadzenie przedmiotu maturalnego biznes i zarządzanie. Jak mówiła Justyna Orłowska, warto na niego spojrzeć szeroko, jako na naukę umiejętności, które przydają się nie tylko menedżerom.

Warto dodać, że Ministerstwo Edukacji i Nauki realizuje również cele związane między innymi z niskoemisyjną energetyką, poprzez agencje wykonawcze, Narodowe Centrum Nauki i Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

O ścisłym związku między edukacją i gospodarką - przedsiębiorcami mówiła Olga Semeniuk, wiceminister rozwoju i technologii, pełnomocnik rządu ds. małych i średnich przedsiębiorstw. Podkreśliła ona znaczenie szkół branżowych i zawodowych, aby pracodawcy mogli znajdować odpowiednich pracowników. Chodzi również o stwarzanie możliwości do przekwalifikowania. Zmiana profesji w gospodarce XXI w. nie jest niczym nadzwyczajnym.

- Idealna sytuacja to taka, w której gdy ktoś szykuje się do zmiany zawodu, to państwo stwarza mu takie możliwości - podkreślała Olga Semeniuk.

Ma temu sprzyjać rozszerzenie definicji młodocianego pracownika na zawodowego w ustawie o kształceniu rzemieślniczym i zawodowym.

Z kolei projektowaniu zawodów przyszłości sprzyja unijny Mechanizm IPCEI (Important Projects of Common European Interest), w który zaangażowana jest Polska.

- Nadajemy nowe kierunki kształcenia, chcemy, by polska gospodarka mogła wykorzystać szansę rozwoju w nowych wąskich dziedzinach, takich jak astronautyka czy nowe obszary fizyki. To da nam możliwość - we współpracy z dużymi partnerami - dalszego zwiększania, już znaczącej, roli Polski w europejskich łańcuchach dostaw i tworzeniu technologii przyszłości - powiedziała minister Semeniuk.

Rekomendacje dotyczące ESG

• Wprowadzenie do standardów ESG współczynnika osób w organizacji zatrudnionych na czas określony

• Rekomendowanie i promowanie uelastycznienia form pracy - z uwzględnieniem pracy zdalnej i zatrudnienia w niepełnym wymiarze etatu

• Określenie standardów, zachęcających do przedłużania zatrudnienia osób starszych, a także wsparcie dla ich zatrudniania

• Zwiększenie udziału kobiet na stanowiskach kierowniczych

• Dalsze usprawnienia w urzędach i przestrzeni publicznej, by w pełni wykorzystać potencjał na rynku pracy osób z niepełnosprawnościami

• Zwrócenie uwagi na edukację jako jeden z kluczowych obszarów wdrażania ESG - szkolną, szkolnictwo wyższe i prace badawczo rozwojowe, jak również promocja i edukacja społeczna dotycząca zagadnień z zakresu zrównoważonego rozwoju

• Uwzględnienie w systemie oświaty potrzeb zmieniającej się gospodarki

Źródło: sesja inauguracyjna I Kongresu ESG

Polska perspektywa

W dyskusji na temat ESG silnie akcentowane były polskie potrzeby i perspektywa. Najmocniej było to widoczne w przypadku ochrony środowiska. Waga tego obszaru nie budzi wątpliwości, co nie oznacza, że nie można dyskutować o tym, w jaki sposób dojść na przykład do unijnego celu neutralności klimatycznej w 2050 r. W wielu dyskusjach powraca w tym kontekście wątek propozycji Komisji Europejskiej „Fit for 55”, zakładającej przyspieszenie redukcji emisyjności gospodarki UE do 2030 r.

- „Fit for 55” wywrócił stolik i nie komponuje się z polityką klimatyczną, mówi obywatelom: musicie zapłacić, nie wiemy ile. Tak nie przekonamy obywateli do zrównoważonego rozwoju. Muszą być w systemie pieniądze, żeby nie sięgać do ich kieszeni. Fit for 55 beztrosko traktuje kwestie straty pracy czy zagrożenie ubóstwem energetycznym - mówiła Anna Zalewska, europosłanka, członkini Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego, biorąca udział w pracach nad prawem klimatycznym.

Jej zdaniem jedynym sposobem na równoważenie emisji jest wychwytywanie, pochłanianie CO2 oraz gospodarka obiegu zamkniętego.

- Nie może być tak, że producent wytwarza produkt i mówi do społeczeństwa: proszę sobie z nim poradzić - mówiła Anna Zalewska.

W dyskusjach na temat ESG warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy, o czym przypomniała Justyna Orłowska: zrównoważony rozwój jest wpisany do polskiej konstytucji. I to na samym początku, już w art. 5, w którym zapisano kierowanie się jego zasadami.

JPO

Organizatorzy

Organizatorem I Kongresu ESG był Instytut ESG - zespół doradczo-analityczny działający w ramach Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego. Celem działania instytutu jest wspomaganie rozwoju gospodarczego Polski poprzez tworzenie platformy dialogu na rzecz stworzenia ekosystemu ESG (Environmental, Social, Corporate Governance), upowszechniania raportowania ESG i wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju. Współorganizatorami kongresu byli: RaportCSR.pl, Akademia Zarządzania i Rozwoju oraz Forum Pracodawcy Godnego Zaufania.

partnerzy dodatku