Centralne inwestycje, lokalne korzyści
Trwający w Polsce boom inwestycyjny w infrastrukturę to również centralnie realizowane projekty mające duże znaczenie dla lokalnych społeczności. Chodzi o kolej, drogi czy rozwój portów lotniczych. Część projektów powstaje z myślą o zastosowaniach dual use, do celów cywilnych i związanych z obronnością.
Jak wynika z zapowiedzi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), w tym roku oddanych zostanie prawie 291 km nowych dróg krajowych, w tym autostrad, tras ekspresowych i obwodnic. Wśród kluczowych inwestycji znalazło się m.in. przedłużenie ciągu A2/S2/S17 w kierunku Siedlec i Białej Podlaskiej. To projekt o znaczeniu strategicznym dla całego kraju, jednocześnie istotny dla wschodniej części Mazowsza i Lubelszczyzny, mających ograniczony dostęp do nowoczesnej sieci drogowej.
Równie istotne są postępy na drodze ekspresowej S6 domykającej układ komunikacyjny polskiego Wybrzeża. Dla Pomorza Środkowego i Zachodniego oznacza to nie tylko sprawniejszy tranzyt, lecz także większe szanse dla rozwoju turystyki, logistyki i lokalnego rynku pracy. W 2025 r. w ramach budowy drogi ekspresowej S7 powstała ważna z perspektywy mieszkańców Obwodnica Metropolii Trójmiejskiej. 32-kilometrowa trasa łączy Południową Obwodnicę Gdańska i drogę S6, przejmując ruch z obciążonej Obwodnicy Trójmiasta.
Strategiczne drogi
Bezpośredni wpływ na jakość życia mieszkańców ma realizacja Programu budowy 100 obwodnic. Inwestycje odpowiadają na problemy zgłaszane przez gminy i powiaty, związane z tranzytem, bezpieczeństwem na drogach czy hałasem. W 2026 r. planowane jest oddanie m.in. obwodnic Pułtuska, Kołbieli czy Gąsek, a kolejne – w Ostrołęce, Lędzinach czy Łącku – są na etapie przygotowań do przetargów. W przypadku wielu miejscowości takie drogi zmienią ich codzienne funkcjonowanie.
W realizacji i przygotowaniu pozostają także kolejne odcinki dróg ekspresowych, m.in. S7 w rejonie Krakowa czy S19, ważnego elementu korytarza Via Carpatia. Choć trasy te mają znaczenie międzynarodowe, to właśnie regiony położone wzdłuż nich, S7 w rejonie Krakowa Podlasie, Podkarpacie czy Małopolska S7 w rejonie Krakowa, odczuwają istotną zmianę w kontekście gospodarki.
22 stycznia podczas konferencji zorganizowanej przez marszałka województwa kujawsko-pomorskiego Piotra Całbeckiego samorządowcy z regionu podpisali deklarację dotyczącą współpracy na rzecz wprowadzenia do planów krajowych, a następnie przygotowania i budowy drogi ekspresowej S15 w relacji Olsztyn – Ostróda – Brodnica – Toruń – Inowrocław – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Kluczbork – Opole – Autostrada A4.
– Drogi szybkiego ruchu są obecnie postrzegane nie tylko jako arterie komunikacyjne, które służą szybkiemu i bezpiecznemu pokonywaniu dużych odległości, coraz częściej traktuje się je także jako instrument realizacji ważniejszych celów społeczno-gospodarczych. Kluczowe jest więc pokazanie, że S15 to nie tylko kwestia transportu, ale realny impuls rozwojowy dla regionu – powiedział marszałek Piotr Całbecki.
Jak oszacowano, bezpośrednie korzyści z realizacji drogi ekspresowej czerpać będzie prawie 40 samorządów.
– Mam nadzieję, że realizacja drogi S15 nie jest wizją odległą. Dziś rozmawiamy o jej korytarzu oraz o wpisaniu tej inwestycji do planów budowy dróg krajowych, co jest dla nas sprawą priorytetową. Dotyczy to nie tylko województwa kujawsko-pomorskiego i miast takich jak Inowrocław, Toruń czy Brodnica, ale całego krajowego układu komunikacyjnego północ–południe – podkreślił prezydent Torunia Paweł Gulewski.
Do udziału w inicjatywie zaproszono także samorządy znajdujące się przy obecnej drodze nr 15 pomiędzy Inowrocławiem a Gnieznem oraz przy drodze nr 62 pomiędzy Inowrocławiem a Włocławkiem. Przebudowa tych dróg do standardu zapewniającego komfort i bezpieczeństwo podróży ma być traktowana jako integralna część „Projektu S15”. Kolejnym krokiem będzie zainteresowanie ideą samorządów pozostałych województw w przebiegu S15 – warmińsko-mazurskiego, wielkopolskiego i opolskiego.
Nowe i rewitalizowane linie kolejowe
Według aktualizacji planu inwestycyjnego spółki PKP Polskie Linie Kolejowe na 2026 r., zaplanowano uruchomienie przetargów o łącznej wartości ok. 9,5 mld zł, z możliwością ich rozszerzenia w I kwartale. Do ważnych projektów infrastrukturalnych należy zabudowa systemu ERTMS/ETCS poziomu 2 na linii kolejowej nr 351 Poznań–Szczecin, co stanowi istotny element wdrażania nowoczesnych systemów sterowania ruchem na trasach o dużym natężeniu przewozów pasażerskich i towarowych.
W 2025 r. PKP PLK uruchomiła postępowania przetargowe i opracowała dokumentacje dla modernizacji wielu strategicznych odcinków sieci kolejowej, w tym linii Tomaszów Mazowiecki – Skarżysko-Kamienna w woj. łódzkim i świętokrzyskim, odcinków Pruszcz Gdański – Gdańsk Główny oraz Gdańsk Wrzeszcz w woj. pomorskim, a także trasy Będzin – Zawiercie w woj. śląskim. Równolegle przygotowano dokumentacje dla nowych łącznic kolejowych, m.in. w Kostrzynie nad Odrą, oraz dla budowy mijanek na odcinku Władysławowo – Hel. Część postępowań została rozstrzygnięta, pozostałe są finalizowane, co pozwala przechodzić do fazy realizacyjnej w latach 2026–2027, z naciskiem na poprawę przepustowości, elastyczności ruchu i odporności sieci w sytuacjach kryzysowych.
W Małopolsce kontynuowany jest jeden z największych projektów kolejowych w południowej Polsce, modernizacja linii nr 104 w ramach przedsięwzięcia „Podłęże – Piekiełko”. Inwestycja obejmuje przebudowę infrastruktury kolejowej na odcinku Chabówka – Nowy Sącz. Na obszarze Warszawy i województwa mazowieckiego PKP PLK prowadzi intensywne działania inwestycyjne na linii Warszawa – Dorohusk. Szczególny nacisk położono na odcinek Warszawa-Wawer – Otwock.
Warto również wymienić program modernizacji portów lotniczych obejmujący zarówno największe lotniska regionalne, jak i mniejsze ośrodki. Przykładem jest Katowice Airport, gdzie prowadzony jest szeroki program inwestycyjny obejmujący budowę nowego terminalu pasażerskiego, rozbudowę infrastruktury cargo, parkingów, zaplecza technicznego oraz obiektów bezpieczeństwa. W Kraków Airport planowana jest natomiast budowa nowego terminalu w związku z rosnącym ruchem pasażerskim.
Uzupełnieniem tych działań są m.in. projekty modernizacyjne realizowane w ramach sieci TEN-T w ośmiu portach lotniczych, współfinansowane ze środków unijnych. W 2025 r. Polskie Porty Lotnicze zaprezentowały raport „Wpływ polskich portów lotniczych na regiony”. Wynika z niego, że w 2024 r. lotniska wygenerowały 57,9 mld zł wartości dodanej brutto (WDB) dla gospodarki, z czego 48,2 mld zł to efekt katalityczny (turystyka, inwestycje, cargo).
Konsultacje z wojskiem i samorządami
W połowie stycznia przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Dowództwa Operacyjnego Sił Zbrojnych oraz Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wzięli udział w spotkaniu dotyczącym Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK). Celem było uwzględnienie potrzeb infrastruktury podwójnego przeznaczenia w ramach planowanych inwestycji strategicznych Port Polska i PKP Polskich Linii Kolejowych.
W ramach ZSK od stycznia do marca 2025 r. w urzędach marszałkowskich 16 województw odbyły się warsztaty regionalne ZSK. W maju zainaugurowała działalność Rada Naukowa ZSK złożona z 19 przedstawicieli świata nauki, która sprawuje nadzór merytoryczny nad pracami. Pod koniec roku projekt ZSK przeszedł z fazy konsultacyjnej do etapu zaawansowanych analiz. Eksperci weryfikują obecnie warianty rozwoju sieci kolejowej w Polsce. Już dziś wiadomo, że biorąc pod uwagę inwestycje kolejowe Port Polska i PLK, istniejąca infrastruktura docelowo powiększy się o ponad 2 tys. km (z tego o 1 tys. km do 2035 r.).
Prace nad ZSK potrwają do końca pierwszego kwartału. Mają być one podstawą do opracowania długoterminowego planu rozwoju polskiej sieci kolejowej po 2035 r., kiedy uruchomione zostaną nowe lotnisko i linia Kolei Dużych Prędkości „Y” łącząca Warszawę, Łódź, Poznań i Wrocław.
Dual use w tle
Kolejne dziesiątki miliardów złotych z Funduszy Europejskich oraz KPO trafią na rozwój technologii i infrastruktury o podwójnym zastosowaniu, cywilnym i militarnym (dual use). Kluczowym elementem jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności, finansowany z KPO kwotą 22 mld zł. Środki zostaną przeznaczone m.in. na infrastrukturę ochrony ludności, kolej oraz cyberbezpieczeństwo.
Idea dual use dotyczy również Portu Polska. Przedsięwzięcie obejmuje nie tylko budowę lotniska, ale także rozległej sieci połączeń kolejowych i drogowych. To właśnie multimodalność nadaje projektowi strategiczny charakter.
O podwójnym zastosowaniu mówią także samorządowcy w kontekście budowy drogi S15. Jak podkreślano podczas spotkania 22 stycznia, jej realizacja ma silne uzasadnienie komunikacyjne, znaczenie społeczne i gospodarcze, a także militarno-obronne, bo będzie stanowiła kolejne połączenie do północno-wschodniej Polski, stanowiącej część flanki NATO.
Krzysztof Ratnicyn
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.