Czy literatura może trafnie przewidzieć przyszłość?
Wiele utworów literackich z gatunku science fiction porusza temat przyszłości. Rozważania o tym, jak będzie żyła ludzkość za kilkadziesiąt lat, są bardzo powszechne w tego typu książkach. Niektóre powieści napisane dawno temu trafnie przewidziały dzisiejsze realia, pomimo że to, co w 2021 r. jest normalnością, wtedy było czystą abstrakcją. Przykładowo:
Uzależnienie społeczeństwa od technologii
Utwór pt. „Player One” autorstwa Ernesta Cline’a został napisany zaledwie dziesięć lat temu, a mimo to wiele proroctw w nim zawartych już zdążyło się sprawdzić. Jednym z nich jest uzależnienie społeczeństwa od technologii. W 2045 r., kiedy to dzieje się akcja tej powieści, Ziemia została zniszczona przez działalność człowieka. Rzeczywistość stała się bardzo nieprzyjemna, dlatego też stworzono inny, wirtualny świat – grę komputerową OASIS, z której korzysta niemal cała ludzkość. Ludzie spędzają większość swojego czasu zalogowani do systemu i nie prowadzą innego życia poza tym, które toczy się w internecie. Sytuacja ta przerażająco przypomina dzisiejsze czasy – postęp technologiczny doprowadził do tego, że znaczna większość ludzkości nieustannie korzysta z urządzeń elektronicznych i bardzo często na życiu w sieci skupia się bardziej niż na rzeczywistości.
Zawieranie znajomości w internecie i skłonność do ukrywania swojej tożsamości
Inną sprawą, którą skutecznie przewidział Ernest Cline, jest skłonność ludzi do zawierania znajomości w internecie. W książce „Player One” wielokrotnie opisane jest, jak ludzie, którzy nigdy się nie spotkali, zaprzyjaźniają się bądź nawet zawierają małżeństwa ze sobą. W większości takich przypadków człowiek nie zna nawet prawdziwego nazwiska drugiej osoby ani nie wie, jak ona wygląda. Dzisiejsze realia niewiele różnią się od opisanych wydarzeń. Media społecznościowe sprawiają, że ludzie z łatwością zawierają ze sobą znajomości i kontaktują się ze swoimi „przyjaciółmi”, których nigdy nie spotkali i których tożsamości nie mogą być do końca pewni.
Zdalna edukacja
Już w 2011 r., we wspomnianej powieści, Ernest Cline opisywał zdalną edukację, która w dzisiejszych czasach jest podstawą funkcjonowania wielu ludzi. Główny bohater książki „Player One”, Wade Watts, uczęszcza na zajęcia przez OASIS, co bardzo przypomina szkoły w czasach pandemii. Między innymi uczniowie i nauczyciele logują się na zajęcia z domów, a platforma ma zainstalowany system, który uniemożliwia uczniom korzystanie z innych programów. W dzisiejszych czasach w podobny sposób działa większość aplikacji przeznaczonych do przeprowadzania sprawdzianów.
Internet i kariera za jego pośrednictwem
„Gra Endera” autorstwa Orsona Scotta Carda to utwór, którego oryginalna wersja powstała już w 1977 r. Opowiada on o wojnie przeludnionej Ziemi z Formidami, czyli inną rasą żyjącą w kosmosie. W tej powieści głównym bohaterem jest chłopiec Andrew „Ender” Wiggin, a jej akcja dzieje się w 2070 r. Ender ma dwójkę rodzeństwa – Petera i Valentine. Cała ich trójka to niezwykle inteligentne dzieci, które od najmłodszych lat mają wielkie osiągnięcia. Między innymi Andrew w wieku sześciu lat trafia do elitarnej Szkoły Bojowej, a jego brat i siostra jako nastolatkowie robią karierę polityczną. Skupiając się na tym ostatnim, Peter i Valentine w pewnym momencie swojego życia zaczynają udzielać się w internecie. Piszą artykuły na forach internetowych i to technologia doprowadza ich do sławy. Internet i kariera z jego pomocą to przykłady rzeczy, które trafnie przewidział Orson Scott Card. W 1977 r. wirtualny świat był zupełną abstrakcją, a mimo to już wtedy wspomniany pisarz go opisywał. Warto również zwrócić uwagę na karierę za pomocą internetu – w dzisiejszych czasach wielu ludzi decyduje się na tego typu pracę, co znacznie ułatwiają im media społecznościowe.
Wykorzystanie komputerów w celach edukacyjnych
W 2070 r., w którym dzieje się akcja „Gry Endera”, bardzo często wykorzystuje się komputery w celach edukacyjnych. Zarówno w placówce edukacyjnej, do której uczęszcza Andrew na samym początku powieści, jak i w Szkole Bojowej na lekcjach obecne są komputery. Wykorzystuje się je między innymi jako elektroniczne zeszyty czy sposób na komunikację poza lekcjami pomiędzy uczniami a nauczycielem. Oprócz tego stworzono specjalną grę wykorzystywaną w celach rozwoju logicznego myślenia u dzieci od najmłodszych lat. W 2021 r. sprawy wyglądają bardzo podobnie – komputery coraz częściej są używane w szkole, nie tylko w czasie zajęć informatyki. Szczególnie w trakcie pandemii praca uczniów nad plikami, a nie papierowymi kartami pracy, stała się bardzo powszechna. Poza tym to właśnie za pośrednictwem komputerów nauczyciele komunikują się z uczniami, wysyłając im wszelkie ogłoszenia, zadania i tym podobne. Koncepcja komputerowych gier edukacyjnych również się sprawdziła i w dzisiejszych czasach to dzięki nim niektóre dzieci uczą się samodzielnego podejmowania decyzji i wybierania racjonalnych rozwiązań.
Wiele pomysłów pisarzy jeszcze nie zostało zrealizowanych, aczkolwiek zważywszy na nieustający rozwój technologii, istnieją bardzo duże szanse, że w przyszłości staną się one realiami. Poniżej przedstawiona została jedna z najbardziej prawdopodobnych i najmniej odległych koncepcji.
Pojazdy autonomiczne
Wracając do wyżej przytoczonej powieści pt. „Player One” autorstwa Ernesta Cline’a, warto wspomnieć o zawartym w niej wątku pojazdów autonomicznych. W tym utworze pojawia się scena, w której główny bohater, Wade, zamawia taksówkę. Z opisu tego pojazdu wynika, że nie kieruje nim kierowca, tylko komputer. Pojazdy autonomiczne kierowane w pełni przez oprogramowanie są rozwiązaniem realnym w niedalekiej przyszłości. W 2021 r. występują już samochody obsługiwane częściowo przez sztuczną inteligencję, ale człowiek w dalszym ciągu musi pomagać programowi przy trudniejszych manewrach. Pojazdy zupełnie samodzielne jeszcze nie są używane, aczkolwiek ludzkość jest na dobrej drodze do opatentowania ich i jest to prawdopodobnie kwestia zaledwie kilku bądź kilkunastu lat.
Podsumowując, literatura w wielu sytuacjach może trafnie przewidzieć przyszłość. Oczywiście, nie każda koncepcja pisarzy okazuje się prawdziwa, aczkolwiek powyższe przykłady zaczerpnięte z utworów literackich udowadniają, że przewidywania zawarte w powieściach science fiction mają szansę – w mniejszym bądź większym stopniu – się sprawdzić. ©℗
Rysunki wykonali:
Jakub Kownacki, 10 lat,
Adam Marszałek, 4 lat,
Jaś Kot, 6 lat,
Oliwia Wilczyńska, 9 lat,
Zosia Nitowska, 5 lat,
Filip Burek, 14 lat,
Maksymilian Burek, 6 lat
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.