Burzliwa historia cukru
Wbrew pozorom cukier z buraka jest pozyskiwany od stosunkowo niedawna. I właściwie od samego początku toczy się wokół niego twarda gra interesów
Pozyskanie sacharydu z buraka cukrowego opracowano w połowie XVIII w. Dla porównania: w przypadku pozyskania cukru z trzciny wymieniana jest nawet data 8000 lat przed naszą erą.
Co ciekawe, pierwsza na świecie cukrownia powstała na terenie dzisiejszego województwa dolnośląskiego. W 1801 r. na polecenie króla Prus Fryderyka Wilhelma III rozpoczęła działalność w Kunern, czyli dzisiejszych Konarach. Stał za nią Franz Karl Achard, uczeń niemieckiego chemika Andreasa Sigismunda Marggrafa . Ten ostatni odkrył, jak wytwarzać kryształki cukru z buraka, ten pierwszy uczynił z tego proces przemysłowy.
W Królestwie Polskim prekursorem produkcji na skalę przemysłową był podmiot z Częstocic koło Ostrowca Świętokrzyskiego otwarty w 1826 r. Przetrwał okres międzywojenny, drugą wojnę światową i Polską Rzeczpospolitą Ludową. Nie wytrzymał przemian ustrojowych, a także wejścia Polski do Unii Europejskiej. Został zamknięty w 2006 r. W najlepszym momencie w Polsce funkcjonowało ok. 80 cukrowni. Dziś jest ich 17, a na rynku działają czterej producenci.
Pierwsza na świecie kampania cukrownicza rozpoczęła się w marcu 1802 r. Przerobiono wówczas 400 t buraków o zawartości sacharozy na poziomie 4 proc. Dla porównania, dzisiaj jedynie cukrownie Krajowej Grupy Spożywczej skupiły około 7,3 mln t buraków cukrowych z tzw. średnią polaryzacją 16,4 proc.
Przed burakiem cukier pozyskiwano z trzciny cukrowej, którą było trzeba importować m.in. ze Stanów Zjednoczonych. Już wówczas działały siły lobbingowe, producenci próbowali przekupić buraczanych prekursorów, by odstąpili od swoich działań w zamian za potężne sumy, podobno taką propozycję otrzymał Achard. Na swoje badania dostał on jednak grant od króla Prus, a motorem napędowym przedsięwzięcia była wojna francusko-brytyjska i embargo na produkty z Ameryki zarządzone przez cesarza Bonapartego. Rzeczywistość przełomu XVIII i XIX w. oraz emocje, jakie budził cenny cukier, nie wygląda całkiem obco z perspektywy wieku XXI…
Historię oraz teraźniejszość polskiego cukrownictwa uosabia Cukrownia Kluczewo, która produkuje cukier od 140 lat. Jak podkreślał niedawno Paweł Dawiskiba, dyrektor Oddziału Cukrownia Kluczewo (część Krajowej Grupy Spożywczej), w trakcie pierwszej kampanii, która skończyła się 15 stycznia 1885 r., wyprodukowano 2600 t cukru. Dzisiaj cukrownia produkuje tyle w ciągu dnia. Obecnie w zakładzie zatrudnionych jest 160 pracowników, a w sezonie dodatkowo dochodzi 70. Stoi za nim 700 plantatorów.
Karol Wasilewski
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.