Wojna zmieniła proporcje

– Wojna w Ukrainie zdecydowanie przyspieszyła feminizację rynku pracy. Powodem jest przede wszystkim deficyt mężczyzn w wieku produkcyjnym, którzy zostali w Ukrainie bądź wrócili do kraju, by walczyć o ojczyznę. Mamy na rynku pracy nadwyżkę płci żeńskiej – opisuje Olga Pietrucik z firmy MR JOB współtworzącej Stowarzyszenie Agencji Zatrudnienia. Podobne opinie płyną z Gremi Personal, agencji zatrudnienia, która specjalizuje się w zatrudnianiu osób do prac fizycznych.

– To, że od wejścia Polski do Unii Europejskiej zmieniła się struktura migracji i rynku pracy, potwierdzają liczne badania, m.in. przeprowadzone przez Wydział Zarządzania Politechniki Gdańskiej pod kierunkiem prof. Krystyny Gomółki dla Gremi Personal. Wojna w Ukrainie tylko to pogłębia: rynek pracy jest coraz bardziej różnorodny, otwarty – ocenia Vitalia Korsun, dyrektorka departamentu kooperacji w Gremi Personal.

Zmiany potwierdzają też kolejni eksperci. Przekonują jednak, że jeszcze za wcześnie, by mówić o tym, że napływ aktywnych zawodowo Ukrainek zmienił nieodwracalnie proporcje na polskim rynku pracy.

– 80 proc. pracowników z Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po wybuchu wojny, to kobiety. Przy szacunkach na poziomie ok. 700 tys. uchodźców, którzy podjęli zatrudnienie, liczba kobiet aktywnych na polskim rynku pracy wzrosła w 2022 r. o ponad 560 tys. Z danych pochodzących ze spisu powszechnego realizowanego w 2021 r. wynika, że aktywnych zawodowo było ponad 7 mln kobiet, czyli niemal 47 proc. – wylicza Mateusz Żydek z agencji Randstad.

Firmy wprowadzają zmiany, aby stanowiska, które dotychczas zajmowali mężczyźni, zapełniły kobiety. Przykładem jest dostosowywanie systemu zmianowego w zakładach do możliwości kobiet, które mają pod opieką dzieci. Pod tym kątem odbywa się także reorganizacja stanowisk pracy.

– Wprowadzane są zmiany dotyczące ergonomii, zmieniają się wymogi i normy, następuje podział zakres obowiązków na większą liczbę pracowników, aby móc zatrudniać kobiety – opisuje Olga Pietrucik.

Podkreśla, że gdyby nie sytuacja spowodowana wojną w Ukrainie, proces ten przebiegałby zdecydowanie wolniej, bo wiąże się z kosztami.

– Możemy zatem mówić o zmianach ułatwiających aktywność zawodową kobiet na naszym rynku pracy, takich, na których mogą skorzystać nie tylko Ukrainki, lecz także Polki. Można się zastanawiać, czy ze względu na deficyt pracowników w wielu sektorach te zmiany dokonałyby się prędzej, czy później. Ostatecznie dokonały się prędzej ze względu na czynnik, jakim jest aktywność zawodowa Ukrainek w Polsce – dodaje Mateusz Żydek.

Przybywa kobiet pracujących w stereotypowo męskich dotąd branżach.

– Obecna struktura zatrudnienia według płci w Gremi Personal jest taka, że ponad 51 proc. pracowników fizycznych stanowią kobiety, a niespełna 49 proc. mężczyźni – wylicza Vitalia Korsun. I obrazuje to szerzej na przykładach.

22 proc. pracowników w zakładach przetwórstwa mięsnego to Polacy, 60 proc. – Ukraińcy, pozostali są obywatelami innych krajów, np. Peru czy Kolumbii. 70 proc. pracujących w tych miejscach to kobiety, 30 proc. – mężczyźni.

– W przypadku branży mięsnej do najważniejszych kwestii należą bezpieczeństwo i jakość produktu. Uchodźczynie się sprawdziły, są świetnymi pracownicami – mówi Vitalia Korsun.

Drugi przykład pochodzi z branży magazynowo-logistycznej.

– Ta branża również kojarzy się z siłą fizyczną, ale dziś jest całkowicie zautomatyzowana, jedynym warunkiem zatrudnienia są wymagane urzędowo poświadczone kwalifikacje – opisuje Vitalia Korsun.

Dodaje, że w tej branży 55 proc. pracujących to kobiety, 45 proc. – mężczyźni.

Feminizacja jest też widoczna w handlu, usługach, opiece nad osobami starszymi i dziećmi, a także na części stanowisk specjalistycznych.

– Nie dotyczy ona niższych stanowisk pracy w Polsce. To efekt rygorystycznych norm bhp, które nie pozwalają na zatrudnianie kobiet do wszystkich prac, mimo że mogą one być chętne do wykonywania cięższych zadań – tłumaczy Anna Ender, dyrektor ds. rozwoju biznesu LeasingTeam Group. Zwraca uwagę, że proces feminizacji jest natomiast widoczny na stanowiskach wyższego oraz inżynierskiego szczebla – tu kobiety sięgają coraz wyżej i nie boją się głośno mówić o swoich osiągnięciach oraz oczekiwaniach.

– Mniej pracowników dostępnych na rynku pracy może też sprzyjać wzrostowi płac i lepszym warunkom zatrudnienia dla kobiet – dodaje Anna Ender.

Ważną kwestią, zdaniem ekspertów, wciąż pozostaje uświadomienie sobie, gdzie leży granica pomiędzy kulturą dyskryminacji a naturalnymi predyspozycjami i preferencjami mężczyzn i kobiet.

PAO

Gdzie obywatele Ukrainy znaleźli zatrudnienie (stan na początek grudnia 2022 r.)

Branża	Liczba pracowników
Magazynowanie i przechowywanie towarów	66 814
Sprzątanie obiektów	36 775
Działalność komercyjna, gdzie indziej niesklasyfikowana	32 071
Restauracje i pozostałe placówki gastronomiczne	29 340
Produkcja części i akcesoriów do pojazdów silnikowych	28 802
Uprawa roślin wieloletnich	24 525
Transport drogowy towarów oraz działalność usługowa związana z przeprowadzkami	20 912
Działalność agencji pracy tymczasowej	20 690
Pozostała działalność związana z udostępnianiem pracowników	19 950
Przetwarzanie i konserwowanie mięsa oraz produkcja wyrobów z mięsa	19 770
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych	19 241

Źródło: MPiPS