Brak stabilności odbija się na wynikach

Wzrost liczby ofert ładunków na giełdach transportowych, zwłaszcza w Europie Zachodniej, jest faktem. W marcu i kwietniu tego roku na 10 z 16 analizowanych tras liczba ofert frachtów rosła miesiąc do miesiąca. Największą dynamikę odnotowano na trasach z Niemiec do Francji, o 12 proc., Holandii – o 15 proc., i Polski – o 11 proc. Podobne przyrosty pojawiły się na kierunkach z Holandii i Francji do Niemiec, co wyraźnie pokazuje, że gospodarcze serce Europy – mimo stagnacji – generuje coraz większy popyt na usługi przewozowe – wynika z najnowszego raportu Polskiego Instytutu Transportu Drogowego (PITD).

– Na szczególną uwagę zasługują kierunki, które obecnie notują wyjątkowo dynamiczny wzrost: Rumunia (+20 proc. r/r), Holandia (+7 proc.), Litwa (+6 proc.) oraz Włochy (+6 proc.). To pokazuje, że popyt na przewozy w wielu częściach Europy wciąż rośnie – mówi Maciej Zieliński, dyrektor dystrybucji międzynarodowej w Raben Logistics Polska.

Jednak ten pozytywny sygnał dla rynku szybko gaśnie, gdy spojrzymy na stronę podaży. Przewoźników systematycznie ubywa. Wyszukiwania ładunków przez firmy transportowe na platformach takich jak Trans.eu przyjęły odwrotną trajektorię niż liczba nowych ofert – na większości tras aktywność przewoźników spadała miesiąc do miesiąca. To skutek nie tylko braku kierowców, lecz także rosnących kosztów działalności oraz coraz większej niepewności co do rentowności przewozów.

Stawki rosną, koszty jeszcze szybciej

Naturalną konsekwencją tej nierównowagi jest presja na wzrost stawek transportowych. W 2024 r. liczba ofert na giełdzie transportowej wzrosła o 23,5 proc. w stosunku do roku poprzedniego, a stawki frachtowe podskoczyły średnio o ponad 10 proc. Jednak wzrost stawek nie nadąża za rosnącymi kosztami prowadzenia biznesu transportowego. W 2025 r. pojawią się kolejne obciążenia, takie jak: dostosowanie opłat drogowych do norm emisji CO2 w kolejnych krajach, wzrost kosztów pracowniczych, wyższe ceny ciężarówek i nieustający problem z brakiem kierowców.

Eksperci szacują, że realny wzrost kosztów może sięgnąć 5 proc., a w Europie Środkowo-Wschodniej nawet 10 proc. Malejąca inflacja i niższe stopy procentowe mogą co prawda pobudzić popyt na transport, ale stawki za fracht pozostaną niestabilne, bo firmy przewozowe muszą równoważyć rosnące wydatki z coraz trudniejszą walką o zlecenia.

– Jeśli chodzi o stawki, ewentualne wzrosty – o ile do nich dojdzie – są spodziewane raczej w drugiej połowie roku. Na tym etapie trudno jeszcze precyzyjnie prognozować ich skalę. Podsumowując: obecne dane pozwalają być dobrej myśli, ale pozostajemy czujni wobec zmieniającego się otoczenia makroekonomicznego – mówi Maciej Zieliński.

Niemiecki rynek przebudzony, ale bez euforii

Szczególne miejsce w tej układance zajmują Niemcy będące największym rynkiem transportowym w Europie. W pierwszej połowie 2024 r. na trasach do i z Niemiec przewieziono ponad 1,35 mld t ładunków, co stanowiło ponad 21 proc. całego tonażu w UE. Ostatnie miesiące przyniosły wyraźne ożywienie aktywności zleceniodawców na giełdzie spotowej, zwłaszcza na trasach do Francji i Włoch.

Jednak niemiecka gospodarka wciąż nie może wydobyć się z recesji. PKB w I kw. 2025 r. był niższy niż rok wcześniej. Przemysł, zwłaszcza energochłonne sektory i motoryzacja, nadal boryka się z wyzwaniami. Co gorsza, nawet tam, gdzie pojawia się więcej zleceń, brakuje kierowców i mocy przewozowych. Wiele firm decyduje się na zmniejszenie floty lub wręcz odrzuca zlecenia, bo nie jest w stanie uzyskać stawek pokrywających koszty działalności.

W rezultacie stawki na trasach z Niemiec do Danii, Włoch czy Francji rosną nawet dwucyfrowo miesiąc do miesiąca. Jednak coraz częściej przewoźnicy szukają alternatywnych rynków – Beneluksu, Skandynawii, Francji – gdzie marże mogą być wyższe, a konkurencja mniejsza.

Umiarkowany optymizm

Jakie perspektywy na najbliższe miesiące? Prognozy na 2025 r. są ostrożnie optymistyczne. Wzrost PKB w krajach UE ma być nieco wyższy niż w 2024 r., ale trudno mówić o gospodarczym przełomie. Komisja Europejska przewiduje wzrost PKB w UE o 1,1 proc., a w strefie euro o 0,9 proc. Najwyższy wzrost mają notować kraje Europy Południowej i Środkowo-Wschodniej, w tym Polska, Rumunia i Węgry. Niemcy mają wyjść z recesji, ale wzrost PKB ma wynieść zaledwie 0,5 proc.

Wskaźniki makroekonomiczne – produkcja przemysłowa, usługi, sprzedaż detaliczna – pokazują stopniową poprawę, ale daleko im do poziomów sprzed pandemii. Europejska gospodarka wciąż czeka na odbicie w Niemczech, które są kluczowe dla całego kontynentu. Stagnacja w największych gospodarkach UE oznacza niższy wolumen eksportu, mniej kontraktów i większą presję cenową – szczególnie dla przewoźników z Europy Środkowo-Wschodniej.

– Z uwagą obserwujemy rozwój sytuacji w Niemczech, które są centralnym rynkiem dla europejskiego transportu. Recesja, zwłaszcza w sektorze automotive, może się przełożyć na wolumeny przewozów w całym regionie. Ponadto zapowiadany program inwestycji o wartości 500 mld euro w sektorze obronnym oraz zniesienie limitu zadłużenia mogą stanowić impuls do ożywienia niemieckiej gospodarki – przyznaje Maciej Zieliński i dodaje, że wciąż niepewna pozostaje także sytuacja w Ukrainie, a nowym czynnikiem ryzyka są decyzje administracji USA dotyczące dodatkowych ceł na towary z całego świata. Wszystkie te elementy mogą wprowadzać turbulencje w międzynarodowych łańcuchach dostaw.

Konsekwencje dla rynku transportowego

W najbliższych miesiącach można się spodziewać dalszego zwiększenia liczby zleceń i umiarkowanego wzrostu stawek transportowych, zwłaszcza na trasach, gdzie niedobór mocy przewozowych będzie się pogłębiał. Jednak firmy transportowe muszą się przygotować na rosnące koszty i większą konkurencję. Kluczowe będzie elastyczne zarządzanie flotą, dywersyfikacja rynków i inwestycje w nowe technologie, które pozwolą utrzymać rentowność mimo trudnych warunków.

Na rynku polskim presja kosztowa i spadek popytu na przewozy międzynarodowe mogą prowadzić do dalszej konsolidacji branży i upadku najsłabszych firm. Przewoźnicy, którzy przetrwają, będą musieli postawić na efektywność, optymalizację operacji i szukanie nowych nisz – zarówno na rynku krajowym, jak i w eksporcie do Europy Zachodniej i Południowej.