Firmy, które dokonują zakupów inwestycyjnych, mogą liczyć na odzyskanie
zapłaconego przy tej okazji podatku od towarów i usług. Jednak zwrot VAT
z urzędu skarbowego jest możliwy tylko w przypadku zakupu towarów
zaliczonych przez podatnika do środków trwałych. Przepisy podatkowe
ograniczają też kwoty tego zwrotu, a w niektórych przypadkach, np.
samochodów osobowych, w ogóle nie pozwalają na odzyskiwanie podatku. W
niektórych przypadkach zamiast zwrotu korzystniejsze może być odzyskanie
podatku przez mechanizm odliczeń.
Inwestycje nagradzane zwrotem podatku
W przypadku gdy prowadzący biznes podatnik decyduje się na inwestycje
we własną firmę może co do zasady liczyć na gotówkowy zwrot zapłaconego
podatku od towarów i usług. To jeden z trzech przypadków zwrotu VAT,
przewidzianych w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów
i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.).
W przypadku zakupów inwestycyjnych podatnik ma prawo do zwrotu podatku
przy spełnieniu kilku szczegółowych warunków, poza standardowymi
wymogami przewidzianymi dla podatnika zamierzającego korzystać z
odliczenia podatku naliczonego. Zakładając jednak, że te ostatnie są
spełnione (tj. podatnik dokonuje sprzedaży opodatkowanej VAT i zakupione
dobra pozostają w związku z tym biznesem), wymogi są następujące:
podatnik dokonuje sprzedaży opodatkowanej wyłącznie według stawki 22
proc.;
podatnik deklaruje w danym okresie rozliczeniowym nadwyżkę podatku
naliczonego nad podatkiem należnym;
podatnik nabył w danym okresie towary lub usługi zaliczane do środków
trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających
amortyzacji.
Wymogi te przewidziano w art. 21 ust. 3 ustawy o VAT. Ten sam przepis
wprowadza ograniczenie kwoty dokonywanych w ten sposób zwrotów. Otóż
podatnik może wystąpić o zwrot kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad
należnym, ale tylko do wysokości podatku naliczonego przy nabyciu
towarów lub usług zaliczanych na podstawie odrębnych przepisów do
środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających
amortyzacji.
PRZYKŁAD. Podatnik sprzedający towary według stawki 22 proc. w maju 2003
r. zakupił towary przeznaczone do dalszej sprzedaży (podatek naliczony
20 000 zł) oraz kupił środek trwały (podatek naliczony 64 000 zł).
Podatek należny w tym miesiącu wyniósł 16 000 zł. W złożonej za ten
miesiąc deklaracji VAT-7 podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego
nad należnym w kwocie 68 000 zł (84 000 zł16 000 zł). W świetle
powyższego przepisu podatnik wykaże kwotę 64 000 zł jako kwotę do zwrotu
na rachunek bankowy, natomiast nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym
w kwocie 4000 zł podatnik wykaże do rozliczenia za następne okresy (art.
21 ust. 1 ustawy o VAT). Jednak gdyby u podatnika w okresie
rozliczeniowym wystąpiła nadwyżka podatku należnego nad naliczonym, to
mimo nabycia środka trwałego podatnikowi nie przysługiwałby żaden zwrot
podatku, lecz podatnik powinien zapłacić występujące zobowiązanie
podatkowe na rachunek urzędu skarbowego.
Termin i forma zwrotu
Ustawa o VAT przewiduje, że terminem zwrotu podatku jest 60 dni od
dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. Jeżeli jednak urząd skarbowy
nabierze wątpliwości, czy zwrot na pewno się podatnikowi należy, może
wszcząć postępowanie wyjaśniające.
Jeżeli jednak wątpliwości fiskusa co do rzetelności podatnika okażą się
nieuzasadnione, kwota zostanie zwrócona wraz z odsetkami w wysokości
odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia
terminu płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Przypomnijmy, że
jej stawka jest określona jako połowa aktualnie obowiązującej stawki
odsetek od zaległości podatkowych (czyli obecnie 6,75 proc. w stosunku
rocznym).
Znając częstą praktykę opóźniania zwrotu przez urzędy skarbowe, trzeba
wspomnieć, że Ordynacja podatkowa przewiduje pewne ograniczenie
przeciągania procedur administracyjnych. Otóż według art. 139 par. 1
Ordynacji podatkowej „załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia
postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak
nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania”.
Trzeba podkreślić, że ustawodawca formułując termin dla podatnika na
złożenie rozliczenia nie odniósł się do ustawowego terminu, w jakim
powinno się rozliczać podatek za poprzedni miesiąc, tj. do 25 dnia
miesiąca następującego po miesiącu, za który następuje rozliczenie.
Przepis art. 21 ust 6 ustawy o VAT sformułowano w sposób sugerujący
rozumienie terminu na rozliczenie jako faktyczny dzień złożenia
rozliczenia. Wynika z tego, że jeśli podatnik złoży rozliczenie
wcześniej, to może liczyć na wcześniejszy zwrot zapłaconego podatku,
gdyż bieg terminu 60-dniowego rozpocznie się wcześniej. Jeśli jednak
podatnik złoży rozliczenie po ustawowym terminie nie powinno przekreślać
to jego prawa do uzyskania zwrotu. Przy tym za dzień złożenia
rozliczenia dla celów uzyskania zwrotu bezpośredniego należy przyjąć
dzień, gdy faktycznie trafi ono do urzędu skarbowego. Na takim
stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 1999
r. (III SA 2322/98; niepublikowany). Sąd stwierdził, że „dzień
złożenia rozliczenia przez podatnika do urzędu skarbowego, o którym mowa
w art. 21 ust. 6 ustawy, to dzień, w którym rozliczenie dotarło do
adresata, a nie dzień nadania przesyłki z rozliczeniem na poczcie”.
Zwrot następuje na rachunek bankowy podatnika wskazany urzędowi
skarbowemu w zgłoszeniu rejestracyjnym. W zasadzie nie ma jednak
przeszkód, by podatnik wystąpił o to, by urząd zwrócił pieniądze na inny
rachunek. Tak czy inaczej, właścicielem rachunku musi być występujący o
zwrot podatnik.
Ograniczenia zwrotu
Zwrot podatku od zakupów inwestycyjnych nie jest możliwy w
przypadkach, gdy w ogóle nie są spełnione przesłanki do odzyskania
podatku. Przypomnijmy zatem, jakie są te podstawowe ograniczenia.
Zgodnie z art. 25 ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy
podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów
lub usług służących do wytworzenia lub odprzedaży towarów bądź
świadczenia usług zwolnionych od podatku (art. 25 ust. 1 pkt 1). Towary
i usługi, które są zwolnione od podatku od towarów i usług, wymienione
zostały w art. 7 i załączniku nr 2 do ustawy o VAT oraz w par. 67 i 67a
rozporządzenia ministra finansów w sprawie wykonania niektórych
przepisów ustawy o VAT. Jeżeli zatem podatnik dokona zakupów związanych
bezpośrednio lub pośrednio z czynnościami zwolnionymi z VAT, nie
przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego od tych zakupów.
W przypadku nabycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i
prawnych podlegających amortyzacji, które służą sprzedaży opodatkowanej
i zwolnionej, podatnik jest zobowiązany do określenia procentowego
udziału sprzedaży towarów opodatkowanych w wartości sprzedaży ogółem na
podstawie sprzedaży z ostatnich sześciu miesięcy przed miesiącem, w
którym następuje rozliczenie. Taka teza została zawarta w wyroku NSA z
17 listopada 1998 r., (I SA/Wr 2476/97, niepublikowany). Z kolei
podatnik, który dokonuje zakupów inwestycyjnych i wykonuje czynności
opodatkowane i zwolnione w okresie krótszym niż sześć miesięcy,
obowiązany jest do wstępnego obliczenia procentowego udziału sprzedaży
towarów opodatkowanych w wartości sprzedaży ogółem na zasadach
określonych w art. 20 ust. 3 ustawy o VAT. Po upływie zaś 6 miesięcy od
rozpoczęcia działalności podlegającej opodatkowaniu obowiązany jest do
rozliczenia udziału procentowego, zgodnie z zasadą określoną w art. 20
ust. 4, przez dokonanie korekty podatku naliczonego.
PRZYKŁAD. Podatnik w kwietniu 2003 r. zakupił środek trwały o wartości
netto 96 000 zł (VAT 22 proc. 21 120 zł), który wykorzystywany jest do
sprzedaży opodatkowanej, jak i zwolnionej od podatku. Za okres od
listopada 2002 r. do kwietnia 2003 r. włącznie sprzedaż u podatnika
wynosiła: razem sprzedaż opodatkowana netto 75 200 zł, razem sprzedaż
zwolniona netto 85 000 zł, sprzedaż ogółem za ten okres 160 200 zł.
Procentowy udział wartości sprzedaży opodatkowanej podatkiem w wartości
sprzedaży ogółem za okres 6 miesięcy wyniósł 46,94 proc. (75 200 zł: 160
200 zł). Z tytułu zakupu środka trwałego podatnik może dokonać
odliczenia podatku naliczonego w kwocie 9951 zł (21 120 zł x 46,94
proc.). Pozostała część podatku naliczonego związanego z zakupem środka
trwałego w kwocie 11 249 zł powiększać będzie jego wartość początkową.
Oznacza to, że wartość początkowa środka trwałego podlegającego
amortyzacji wynosić będzie 107 249 zł, tj. cena netto nabycia
powiększona o nieodliczony VAT (zob. art. 22g ust. 3 i art. 16g ust. 3
ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych).
Ograniczenia dla aut
Środkami trwałymi mogą być także samochody osobowe. Przypomnijmy
zatem ogólną regułę, w myśl której obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy
podatku należnego nie stosuje się również do nabywanych samochodów
osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500
kilogramów, z wyjątkiem przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne
używanie na podstawie umów leasingu tych samochodów stanowi przedmiot
działalności podatnika (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).
Na podstawie tego przepisu podatnik nie może dokonać odliczenia podatku
naliczonego przy nabyciu samochodów osobowych (bez względu na ich
ładowność) oraz innych samochodów niż osobowe, których dopuszczalna
ładowność wynosi 500 kilogramów i mniej. Ponadto, zgodnie z par. 10
rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie
wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz
o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz. 268 z późn.zm.), usługobiorcom
użytkującym samochody osobowe lub inne samochody o dopuszczalnej
ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub
umowy o podobnym charakterze nie przysługuje prawo do obniżenia podatku
należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od
czynszu (raty) i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy.
Podatnikom nabywającym samochody inne niż osobowe, które nie posiadają
homologacji producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju
samochodów, nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do
zwrotu różnicy podatku, o kwotę podatku naliczonego związanego z
nabyciem tych samochodów.
W drodze wyjątku od reguły ustanawiającej zakaz odliczenia podatku
naliczonego od wymienionych samochodów ustawodawca postanowił, że
ograniczenie to nie ma zastosowania w sytuacji, gdy odsprzedaż stanowi
przedmiot działalności podatnika.
Warto przy tej okazji wspomnieć, że z początkiem 2004 r. zaczną
obowiązywać surowsze przepisy homologacyjne. Nie pozwolą one na
uznawanie samochodów osobowych „z kratką” za samochody osobowe. W zamian
podatnicy mogliby odliczać do 50 proc. kwoty podatku naliczonego od
zakupu takich aut, nie więcej jednak niż 3 tys. zł na jedno auto. Jednak
to rozwiązanie jeszcze nie zostało ostatecznie zatwierdzone przez Sejm,
a obowiązywałoby dopiero od maja 2004 r. Wtedy w przypadku zakupu albo
leasingu aut osobowych jako środków trwałych danej firmy podatnik mógłby
prawdopodobnie liczyć na zwrot bezpośredni połowy kwoty zapłaconego od
nich VAT, ale nie więcej niż 3 tys. zł.
Oprócz przypadków odsprzedaży, przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT
dotyczy również przypadków oddania samochodów „w odpłatne używanie na
podstawie umowy leasingu”, gdy czynność ta jest dokonywana w ramach
działalności podatnika. W tym miejscu należy podkreślić, że z uwagi na
brak definicji leasingu na gruncie przepisów ustawy o VAT należy przyjąć
jej definicję określoną w ustawach o podatku dochodowym od osób
fizycznych i prawnych (art. 17a).
Przeniesienie zamiast zwrotu
60-dniowy termin zwrotu podatku obowiązuje dopiero od 2002 r.
Wcześniej określano go jako 25 dni. Oczywiście podatnik byłby w
korzystniejszej sytuacji, gdyby nie musiał czekać na zwrot VAT, a mógł
dokonać takiego rozliczenia różnicy podatku w deklaracji VAT-7 w
następnym miesiącu rozliczeniowym. Byłby to okres około 30 dni, czyli o
połowę krótszy.
Przepisy ustawy o VAT nie zawierają szczegółowych postanowień co do
dopuszczalności zamiany zwrotu bezpośredniego VAT na rachunek bankowy na
zwrot pośredni do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe.
Oczywiste jest jedynie to, że odwrotna sytuacja, tj. zamiana zwrotu
pośredniego na bezpośredni, jest niemożliwa. Zasadą jest bowiem, że
podatnik przenosi różnicę podatku na następne okresy, a wyjątkiem jest
jej zwrot z urzędu skarbowego.
Ustawodawca użył zwrotu „podatnik ma prawo” w odniesieniu do możliwości
obniżenia należnego podatku. Oznacza to, że można z tego prawa
skorzystać albo z niego zrezygnować. Jedynie w art. 21 ust. 3 ustawy o
VAT, stanowiącym o zwrocie różnicy podatku z tytułu nabycia dóbr
inwestycyjnych, mowa jest o tym, iż podatnikom „przysługuje zwrot
różnicy podatku”. Ustawodawca nie użył tu zwrotu typu: „przysługuje
prawo do zwrotu różnicy podatku”. Może to sugerować, iż podatnik nie ma
wyboru, by dokonać zamiany zwrotu bezpośredniego na kwotę do
przeniesienia. Takiego ograniczenia nie ma w przypadku, gdy u podatnika
występuje w danym miesiącu rozliczeniowym różnica podatku spowodowana
występowaniem sprzedaży opodatkowanej stawkami niższymi niż stawka 22
proc.
Wobec takich uwarunkowań prawnych można zaryzykować twierdzenie, że
podatnik, któremu przysługuje prawo do zwrotu bezpośredniego na rachunek
bankowy, może zrezygnować z tego prawa i zażądać zwrotu pośredniego,
czyli do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Można wywieść
taki wniosek z rozumowania, że jeżeli podatnikowi wolno więcej (prawo do
zwrotu VAT na rachunek bankowy), to tym bardziej wolno mu mniej (prawo
do przeniesienia). Przy okazji urząd skarbowy nie musiałby wykonywać
czynności, której wyjątkowo nie lubi, tj. zwracania gotówki podatnikowi.
Co to są środki trwałe
Zakupy inwestycyjne tylko wtedy mogą korzystać z udogodnień w
zakresie VAT, gdy kupuje się środki trwałe i inne dobra podlegające
amortyzacji. Sama ustawa o VAT nie zawiera ich definicji, odsyłając do
„odrębnych przepisów”. W tym przypadku są nimi przepisy ustaw o
podatkach dochodowych.
Ponieważ zawarte tam definicje są dość szczegółowe, przytaczamy ich
brzmienie.
Przyjrzyjmy się przepisowi art. 16a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o
podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz.
654 z późn. zm.), który definiuje środki trwałe podlegające amortyzacji.
Wyjaśnijmy, że zawarte w przytaczanym tekście ustawy odesłanie do art.
17a pkt 1 dotyczy zdefiniowanej w tym właśnie przepisie umowy leasingu.
Art. 16a. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c,
stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone
we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do
używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane
przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego
działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy
najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1,
[tj. umowy leasingu red.], zwane środkami trwałymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 16c,
niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane
dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,
2) budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności
lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby
związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art.
17a pkt 1 [leasingu red.], zawartej z właścicielem lub
współwłaścicielami tych składników jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału
4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także środkami trwałymi,
4) tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej
Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11,
zaliczone do branży 1051-1053 Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW)
Głównego Urzędu Statystycznego (Dz.U. z 1997 r. nr 42, poz. 264 i z 1999
r. nr 92, poz. 1045).
Z kolei definicję wartości niematerialnych i prawnych przewiduje art.
16b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Art. 16b. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, nabyte
nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:
1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,
2) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
3) prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
4) autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,
5) licencje,
6) prawa do: wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów
użytkowych, wzorów zdobniczych,
7) wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z
wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej
(know-how)
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane
przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego
działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na
podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub
umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane wartościami niematerialnymi i
prawnymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 16c,
niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) [skreślony; do końca 2002 r. można było na jego podstawie amortyzować
wydatki na utworzenie spółki akcyjnej red.],
2) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia
przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:
a) kupna,
b) przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych,
zgodnie z przepisami rozdziału 4a, dokonuje korzystający,
c) wniesienia do spółki na podstawie przepisów o komercjalizacji i
prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych,
3) koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który
może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika,
jeżeli:
a) produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a
dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, oraz
b) techniczna przydatność produktu lub technologii została przez
podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął
decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz
c) z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac
rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych
produktów lub zastosowania technologii,
4) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności
lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby
związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art.
17a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo
uprawnionymi do korzystania z tych wartości jeżeli zgodnie z przepisami
rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
- zwane także wartościami niematerialnymi i prawnymi.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa także przypadki, w
których środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne nie podlegają
amortyzacji. Wyłączenia te przewidziano w art. 16c.
Art. 16c. Amortyzacji nie podlegają:
1) grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów,
2) budynki, lokale, budowle i urządzenia zaliczane do spółdzielczych
zasobów mieszkaniowych lub służących działalności społeczno-wychowawczej
prowadzonej przez spółdzielnie mieszkaniowe,
3) dzieła sztuki i eksponaty muzealne,
4) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż
określony w art. 16b ust. 2 pkt 2,
5) składniki majątku, które nie są używane na skutek zaprzestania
działalności, w której te składniki były używane; w tym przypadku
składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po
miesiącu, w którym zaprzestano tej działalności
zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i
prawnymi.
Na razie ten przepis nie ma wielkiego znaczenia, gdyż wymienione tu
pozycje albo nie są towarami ani usługami w rozumieniu dzisiejszych
przepisów o VAT, albo też obrót nimi korzysta ze zwolnienia
przedmiotowego. Niemniej jednak, jeżeli przepis ten nie zostanie
zmieniony, to może stać się istotny po 1 maja 2004 r., gdy zacznie
obowiązywać nowa ustawa o VAT. Prawdopodobnie w jej rozumieniu grunty
budowlane będą traktowane jak towar, a zatem ich sprzedaż czy leasing
będą opodatkowane.
Podatnicy rozliczający się ze swoich dochodów jako osoby fizyczne znajdą
właściwą dla siebie definicję środków trwałych w ustawie z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr
14, poz. 176 z późn. zm.).
Art. 22a. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c,
stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone
we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do
używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane
przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego
działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy
najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane środkami
trwałymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 22c,
niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane
dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,
2) budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności
lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby
związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art.
23a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych
składników jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów
amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także środkami trwałymi,
4) tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej
Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11,
zaliczone do branży 1051-1053 Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW)
Głównego Urzędu Statystycznego (Dz.U. z 1997 r. nr 42, poz. 264 i z 1999
r. nr 92, poz. 1045).
Art. 22b.1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, nabyte
nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:
1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,
2) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
3) prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
4) autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,
5) licencje,
6) prawa do: wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów
użytkowych, wzorów zdobniczych,
7) wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z
wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej
(know-how)
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane
przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego
działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na
podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub
umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane wartościami niematerialnymi i
prawnymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 22c,
niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia
przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:
a) kupna,
b) przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych,
zgodnie z przepisami rozdziału 4a, dokonuje korzystający,
2) koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który
może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika,
jeżeli:
a) produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a
dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, oraz
b) techniczna przydatność produktu lub technologii została przez
podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął
decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz
c) z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac
rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych
produktów lub zastosowania technologii,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności
lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby
związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art.
23a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo
uprawnionymi do korzystania z tych wartości jeżeli zgodnie z przepisami
rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także wartościami niematerialnymi i prawnymi.
Nowa ustawa po staremu
W Sejmie trwają już prace nad nową ustawą o VAT, która ma zastąpić
obecne uregulowania wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej, tj. od
1 maja 2004 r. Nowa ustawa opiera się na wytycznych przewidzianych w
tzw. Szóstej Dyrektywie Unii Europejskiej. Jednak jeśli chodzi o kwestie
dokonywania zwrotów podatku, normy unijne pozostawiają państwom
członkowskim swobodę co do uregulowania szczegółów. W konsekwencji
projekt nowej ustawy w zakresie zwrotu podatku od zakupów inwestycyjnych
przewiduje podobne rozwiązania co dziś obowiązujące przepisy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje ponadto w art.
22c katalog środków niepodlegających amortyzacji, podobny jak w
przytoczonym wcześniej przepisie art. 16c ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych. Jedynie wyłączenie dotyczące budynków określono nieco
inaczej. Amortyzacji dla celów PIT nie podlegają „budynki mieszkalne
wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące
prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo
wynajmowane na podstawie umowy, jeżeli podatnik nie podejmie decyzji o
ich amortyzowaniu”.
Paweł Rochowicz
Pobierz format
