Gazeta Prawna
Zamów Zaloguj

Logowanie do serwisu

login:

hasło:

Jeśli zapomniałeś hasła Przypomnij hasło

  • Obraz
  • Obraz
  • Poprzednia strona

TEMAT TYGODNIA

Zwrot VAT od zakupu środków trwałych

Firmy, które dokonują zakupów inwestycyjnych, mogą liczyć na odzyskanie zapłaconego przy tej okazji podatku od towarów i usług. Jednak zwrot VAT z urzędu skarbowego jest możliwy tylko w przypadku zakupu towarów zaliczonych przez podatnika do środków trwałych. Przepisy podatkowe ograniczają też kwoty tego zwrotu, a w niektórych przypadkach, np. samochodów osobowych, w ogóle nie pozwalają na odzyskiwanie podatku. W niektórych przypadkach zamiast zwrotu korzystniejsze może być odzyskanie podatku przez mechanizm odliczeń.
Inwestycje nagradzane zwrotem podatku
W przypadku gdy prowadzący biznes podatnik decyduje się na inwestycje we własną firmę może co do zasady liczyć na gotówkowy zwrot zapłaconego podatku od towarów i usług. To jeden z trzech przypadków zwrotu VAT, przewidzianych w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.).
W przypadku zakupów inwestycyjnych podatnik ma prawo do zwrotu podatku przy spełnieniu kilku szczegółowych warunków, poza standardowymi wymogami przewidzianymi dla podatnika zamierzającego korzystać z odliczenia podatku naliczonego. Zakładając jednak, że te ostatnie są spełnione (tj. podatnik dokonuje sprzedaży opodatkowanej VAT i zakupione dobra pozostają w związku z tym biznesem), wymogi są następujące:
podatnik dokonuje sprzedaży opodatkowanej wyłącznie według stawki 22 proc.;
podatnik deklaruje w danym okresie rozliczeniowym nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym;
podatnik nabył w danym okresie towary lub usługi zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
Wymogi te przewidziano w art. 21 ust. 3 ustawy o VAT. Ten sam przepis wprowadza ograniczenie kwoty dokonywanych w ten sposób zwrotów. Otóż podatnik może wystąpić o zwrot kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, ale tylko do wysokości podatku naliczonego przy nabyciu towarów lub usług zaliczanych na podstawie odrębnych przepisów do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
PRZYKŁAD. Podatnik sprzedający towary według stawki 22 proc. w maju 2003 r. zakupił towary przeznaczone do dalszej sprzedaży (podatek naliczony 20 000 zł) oraz kupił środek trwały (podatek naliczony 64 000 zł). Podatek należny w tym miesiącu wyniósł 16 000 zł. W złożonej za ten miesiąc deklaracji VAT-7 podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 68 000 zł (84 000 zł16 000 zł). W świetle powyższego przepisu podatnik wykaże kwotę 64 000 zł jako kwotę do zwrotu na rachunek bankowy, natomiast nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 4000 zł podatnik wykaże do rozliczenia za następne okresy (art. 21 ust. 1 ustawy o VAT). Jednak gdyby u podatnika w okresie rozliczeniowym wystąpiła nadwyżka podatku należnego nad naliczonym, to mimo nabycia środka trwałego podatnikowi nie przysługiwałby żaden zwrot podatku, lecz podatnik powinien zapłacić występujące zobowiązanie podatkowe na rachunek urzędu skarbowego.
Termin i forma zwrotu
Ustawa o VAT przewiduje, że terminem zwrotu podatku jest 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. Jeżeli jednak urząd skarbowy nabierze wątpliwości, czy zwrot na pewno się podatnikowi należy, może wszcząć postępowanie wyjaśniające.
Jeżeli jednak wątpliwości fiskusa co do rzetelności podatnika okażą się nieuzasadnione, kwota zostanie zwrócona wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Przypomnijmy, że jej stawka jest określona jako połowa aktualnie obowiązującej stawki odsetek od zaległości podatkowych (czyli obecnie 6,75 proc. w stosunku rocznym).
Znając częstą praktykę opóźniania zwrotu przez urzędy skarbowe, trzeba wspomnieć, że Ordynacja podatkowa przewiduje pewne ograniczenie przeciągania procedur administracyjnych. Otóż według art. 139 par. 1 Ordynacji podatkowej „załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania”.
Trzeba podkreślić, że ustawodawca formułując termin dla podatnika na złożenie rozliczenia nie odniósł się do ustawowego terminu, w jakim powinno się rozliczać podatek za poprzedni miesiąc, tj. do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który następuje rozliczenie. Przepis art. 21 ust 6 ustawy o VAT sformułowano w sposób sugerujący rozumienie terminu na rozliczenie jako faktyczny dzień złożenia rozliczenia. Wynika z tego, że jeśli podatnik złoży rozliczenie wcześniej, to może liczyć na wcześniejszy zwrot zapłaconego podatku, gdyż bieg terminu 60-dniowego rozpocznie się wcześniej. Jeśli jednak podatnik złoży rozliczenie po ustawowym terminie nie powinno przekreślać to jego prawa do uzyskania zwrotu. Przy tym za dzień złożenia rozliczenia dla celów uzyskania zwrotu bezpośredniego należy przyjąć dzień, gdy faktycznie trafi ono do urzędu skarbowego. Na takim stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 1999 r. (III SA 2322/98; niepublikowany). Sąd stwierdził, że „dzień złożenia rozliczenia przez podatnika do urzędu skarbowego, o którym mowa w art. 21 ust. 6 ustawy, to dzień, w którym rozliczenie dotarło do adresata, a nie dzień nadania przesyłki z rozliczeniem na poczcie”.
Zwrot następuje na rachunek bankowy podatnika wskazany urzędowi skarbowemu w zgłoszeniu rejestracyjnym. W zasadzie nie ma jednak przeszkód, by podatnik wystąpił o to, by urząd zwrócił pieniądze na inny rachunek. Tak czy inaczej, właścicielem rachunku musi być występujący o zwrot podatnik.
Ograniczenia zwrotu
Zwrot podatku od zakupów inwestycyjnych nie jest możliwy w przypadkach, gdy w ogóle nie są spełnione przesłanki do odzyskania podatku. Przypomnijmy zatem, jakie są te podstawowe ograniczenia.
Zgodnie z art. 25 ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów lub usług służących do wytworzenia lub odprzedaży towarów bądź świadczenia usług zwolnionych od podatku (art. 25 ust. 1 pkt 1). Towary i usługi, które są zwolnione od podatku od towarów i usług, wymienione zostały w art. 7 i załączniku nr 2 do ustawy o VAT oraz w par. 67 i 67a rozporządzenia ministra finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT. Jeżeli zatem podatnik dokona zakupów związanych bezpośrednio lub pośrednio z czynnościami zwolnionymi z VAT, nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego od tych zakupów.
W przypadku nabycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, które służą sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej, podatnik jest zobowiązany do określenia procentowego udziału sprzedaży towarów opodatkowanych w wartości sprzedaży ogółem na podstawie sprzedaży z ostatnich sześciu miesięcy przed miesiącem, w którym następuje rozliczenie. Taka teza została zawarta w wyroku NSA z 17 listopada 1998 r., (I SA/Wr 2476/97, niepublikowany). Z kolei podatnik, który dokonuje zakupów inwestycyjnych i wykonuje czynności opodatkowane i zwolnione w okresie krótszym niż sześć miesięcy, obowiązany jest do wstępnego obliczenia procentowego udziału sprzedaży towarów opodatkowanych w wartości sprzedaży ogółem na zasadach określonych w art. 20 ust. 3 ustawy o VAT. Po upływie zaś 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności podlegającej opodatkowaniu obowiązany jest do rozliczenia udziału procentowego, zgodnie z zasadą określoną w art. 20 ust. 4, przez dokonanie korekty podatku naliczonego.
PRZYKŁAD. Podatnik w kwietniu 2003 r. zakupił środek trwały o wartości netto 96 000 zł (VAT 22 proc. 21 120 zł), który wykorzystywany jest do sprzedaży opodatkowanej, jak i zwolnionej od podatku. Za okres od listopada 2002 r. do kwietnia 2003 r. włącznie sprzedaż u podatnika wynosiła: razem sprzedaż opodatkowana netto 75 200 zł, razem sprzedaż zwolniona netto 85 000 zł, sprzedaż ogółem za ten okres 160 200 zł. Procentowy udział wartości sprzedaży opodatkowanej podatkiem w wartości sprzedaży ogółem za okres 6 miesięcy wyniósł 46,94 proc. (75 200 zł: 160 200 zł). Z tytułu zakupu środka trwałego podatnik może dokonać odliczenia podatku naliczonego w kwocie 9951 zł (21 120 zł x 46,94 proc.). Pozostała część podatku naliczonego związanego z zakupem środka trwałego w kwocie 11 249 zł powiększać będzie jego wartość początkową. Oznacza to, że wartość początkowa środka trwałego podlegającego amortyzacji wynosić będzie 107 249 zł, tj. cena netto nabycia powiększona o nieodliczony VAT (zob. art. 22g ust. 3 i art. 16g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych).
Ograniczenia dla aut
Środkami trwałymi mogą być także samochody osobowe. Przypomnijmy zatem ogólną regułę, w myśl której obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do nabywanych samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kilogramów, z wyjątkiem przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umów leasingu tych samochodów stanowi przedmiot działalności podatnika (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).
Na podstawie tego przepisu podatnik nie może dokonać odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu samochodów osobowych (bez względu na ich ładowność) oraz innych samochodów niż osobowe, których dopuszczalna ładowność wynosi 500 kilogramów i mniej. Ponadto, zgodnie z par. 10 rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz. 268 z późn.zm.), usługobiorcom użytkującym samochody osobowe lub inne samochody o dopuszczalnej ładowności do 500 kg na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub umowy o podobnym charakterze nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku o kwotę podatku naliczonego od czynszu (raty) i innych odpłatności wynikających z zawartej umowy.
Podatnikom nabywającym samochody inne niż osobowe, które nie posiadają homologacji producenta lub importera wymaganej dla tego rodzaju samochodów, nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku, o kwotę podatku naliczonego związanego z nabyciem tych samochodów.
W drodze wyjątku od reguły ustanawiającej zakaz odliczenia podatku naliczonego od wymienionych samochodów ustawodawca postanowił, że ograniczenie to nie ma zastosowania w sytuacji, gdy odsprzedaż stanowi przedmiot działalności podatnika.
Warto przy tej okazji wspomnieć, że z początkiem 2004 r. zaczną obowiązywać surowsze przepisy homologacyjne. Nie pozwolą one na uznawanie samochodów osobowych „z kratką” za samochody osobowe. W zamian podatnicy mogliby odliczać do 50 proc. kwoty podatku naliczonego od zakupu takich aut, nie więcej jednak niż 3 tys. zł na jedno auto. Jednak to rozwiązanie jeszcze nie zostało ostatecznie zatwierdzone przez Sejm, a obowiązywałoby dopiero od maja 2004 r. Wtedy w przypadku zakupu albo leasingu aut osobowych jako środków trwałych danej firmy podatnik mógłby prawdopodobnie liczyć na zwrot bezpośredni połowy kwoty zapłaconego od nich VAT, ale nie więcej niż 3 tys. zł.
Oprócz przypadków odsprzedaży, przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT dotyczy również przypadków oddania samochodów „w odpłatne używanie na podstawie umowy leasingu”, gdy czynność ta jest dokonywana w ramach działalności podatnika. W tym miejscu należy podkreślić, że z uwagi na brak definicji leasingu na gruncie przepisów ustawy o VAT należy przyjąć jej definicję określoną w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych (art. 17a).
Przeniesienie zamiast zwrotu
60-dniowy termin zwrotu podatku obowiązuje dopiero od 2002 r. Wcześniej określano go jako 25 dni. Oczywiście podatnik byłby w korzystniejszej sytuacji, gdyby nie musiał czekać na zwrot VAT, a mógł dokonać takiego rozliczenia różnicy podatku w deklaracji VAT-7 w następnym miesiącu rozliczeniowym. Byłby to okres około 30 dni, czyli o połowę krótszy.
Przepisy ustawy o VAT nie zawierają szczegółowych postanowień co do dopuszczalności zamiany zwrotu bezpośredniego VAT na rachunek bankowy na zwrot pośredni do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Oczywiste jest jedynie to, że odwrotna sytuacja, tj. zamiana zwrotu pośredniego na bezpośredni, jest niemożliwa. Zasadą jest bowiem, że podatnik przenosi różnicę podatku na następne okresy, a wyjątkiem jest jej zwrot z urzędu skarbowego.
Ustawodawca użył zwrotu „podatnik ma prawo” w odniesieniu do możliwości obniżenia należnego podatku. Oznacza to, że można z tego prawa skorzystać albo z niego zrezygnować. Jedynie w art. 21 ust. 3 ustawy o VAT, stanowiącym o zwrocie różnicy podatku z tytułu nabycia dóbr inwestycyjnych, mowa jest o tym, iż podatnikom „przysługuje zwrot różnicy podatku”. Ustawodawca nie użył tu zwrotu typu: „przysługuje prawo do zwrotu różnicy podatku”. Może to sugerować, iż podatnik nie ma wyboru, by dokonać zamiany zwrotu bezpośredniego na kwotę do przeniesienia. Takiego ograniczenia nie ma w przypadku, gdy u podatnika występuje w danym miesiącu rozliczeniowym różnica podatku spowodowana występowaniem sprzedaży opodatkowanej stawkami niższymi niż stawka 22 proc.
Wobec takich uwarunkowań prawnych można zaryzykować twierdzenie, że podatnik, któremu przysługuje prawo do zwrotu bezpośredniego na rachunek bankowy, może zrezygnować z tego prawa i zażądać zwrotu pośredniego, czyli do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Można wywieść taki wniosek z rozumowania, że jeżeli podatnikowi wolno więcej (prawo do zwrotu VAT na rachunek bankowy), to tym bardziej wolno mu mniej (prawo do przeniesienia). Przy okazji urząd skarbowy nie musiałby wykonywać czynności, której wyjątkowo nie lubi, tj. zwracania gotówki podatnikowi.
Co to są środki trwałe
Zakupy inwestycyjne tylko wtedy mogą korzystać z udogodnień w zakresie VAT, gdy kupuje się środki trwałe i inne dobra podlegające amortyzacji. Sama ustawa o VAT nie zawiera ich definicji, odsyłając do „odrębnych przepisów”. W tym przypadku są nimi przepisy ustaw o podatkach dochodowych.
Ponieważ zawarte tam definicje są dość szczegółowe, przytaczamy ich brzmienie.
Przyjrzyjmy się przepisowi art. 16a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.), który definiuje środki trwałe podlegające amortyzacji. Wyjaśnijmy, że zawarte w przytaczanym tekście ustawy odesłanie do art. 17a pkt 1 dotyczy zdefiniowanej w tym właśnie przepisie umowy leasingu.
Art. 16a. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, [tj. umowy leasingu red.], zwane środkami trwałymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 16c, niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,
2) budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 17a pkt 1 [leasingu red.], zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także środkami trwałymi,
4) tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11, zaliczone do branży 1051-1053 Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW) Głównego Urzędu Statystycznego (Dz.U. z 1997 r. nr 42, poz. 264 i z 1999 r. nr 92, poz. 1045).
Z kolei definicję wartości niematerialnych i prawnych przewiduje art. 16b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Art. 16b. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, nabyte nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:
1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,
2) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
3) prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
4) autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,
5) licencje,
6) prawa do: wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych,
7) wartość stanowiącą równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how)
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane wartościami niematerialnymi i prawnymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 16c, niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) [skreślony; do końca 2002 r. można było na jego podstawie amortyzować wydatki na utworzenie spółki akcyjnej red.],
2) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:
a) kupna,
b) przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami rozdziału 4a, dokonuje korzystający,
c) wniesienia do spółki na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych,
3) koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, jeżeli:
a) produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, oraz
b) techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz
c) z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii,
4) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 17a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo uprawnionymi do korzystania z tych wartości jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
- zwane także wartościami niematerialnymi i prawnymi.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa także przypadki, w których środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne nie podlegają amortyzacji. Wyłączenia te przewidziano w art. 16c.
Art. 16c. Amortyzacji nie podlegają:
1) grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów,
2) budynki, lokale, budowle i urządzenia zaliczane do spółdzielczych zasobów mieszkaniowych lub służących działalności społeczno-wychowawczej prowadzonej przez spółdzielnie mieszkaniowe,
3) dzieła sztuki i eksponaty muzealne,
4) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż określony w art. 16b ust. 2 pkt 2,
5) składniki majątku, które nie są używane na skutek zaprzestania działalności, w której te składniki były używane; w tym przypadku składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaprzestano tej działalności
zwane odpowiednio środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi.
Na razie ten przepis nie ma wielkiego znaczenia, gdyż wymienione tu pozycje albo nie są towarami ani usługami w rozumieniu dzisiejszych przepisów o VAT, albo też obrót nimi korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. Niemniej jednak, jeżeli przepis ten nie zostanie zmieniony, to może stać się istotny po 1 maja 2004 r., gdy zacznie obowiązywać nowa ustawa o VAT. Prawdopodobnie w jej rozumieniu grunty budowlane będą traktowane jak towar, a zatem ich sprzedaż czy leasing będą opodatkowane.
Podatnicy rozliczający się ze swoich dochodów jako osoby fizyczne znajdą właściwą dla siebie definicję środków trwałych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).
Art. 22a. 1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 22c, niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,
2) budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 23a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także środkami trwałymi,
4) tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11, zaliczone do branży 1051-1053 Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW) Głównego Urzędu Statystycznego (Dz.U. z 1997 r. nr 42, poz. 264 i z 1999 r. nr 92, poz. 1045).
Art. 22b.1. Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, nabyte nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania:
1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego,
2) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,
3) prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
4) autorskie lub pokrewne prawa majątkowe,
5) licencje,
6) prawa do: wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych,
7) wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how)
o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane wartościami niematerialnymi i prawnymi.
2. Amortyzacji podlegają również, z zastrzeżeniem art. 22c, niezależnie od przewidywanego okresu używania:
1) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze:
a) kupna,
b) przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami rozdziału 4a, dokonuje korzystający,
2) koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, jeżeli:
a) produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, oraz
b) techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz
c) z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii,
3) składniki majątku, wymienione w ust. 1, niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 23a pkt 1, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo uprawnionymi do korzystania z tych wartości jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający
zwane także wartościami niematerialnymi i prawnymi.
Nowa ustawa po staremu
W Sejmie trwają już prace nad nową ustawą o VAT, która ma zastąpić obecne uregulowania wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej, tj. od 1 maja 2004 r. Nowa ustawa opiera się na wytycznych przewidzianych w tzw. Szóstej Dyrektywie Unii Europejskiej. Jednak jeśli chodzi o kwestie dokonywania zwrotów podatku, normy unijne pozostawiają państwom członkowskim swobodę co do uregulowania szczegółów. W konsekwencji projekt nowej ustawy w zakresie zwrotu podatku od zakupów inwestycyjnych przewiduje podobne rozwiązania co dziś obowiązujące przepisy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje ponadto w art. 22c katalog środków niepodlegających amortyzacji, podobny jak w przytoczonym wcześniej przepisie art. 16c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jedynie wyłączenie dotyczące budynków określono nieco inaczej. Amortyzacji dla celów PIT nie podlegają „budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy, jeżeli podatnik nie podejmie decyzji o ich amortyzowaniu”.
Paweł Rochowicz