Gazeta Prawna
Zamów Zaloguj

Logowanie do serwisu

login:

hasło:

Jeśli zapomniałeś hasła Przypomnij hasło

  • Obraz
  • Obraz
  • Poprzednia strona

TEMAT TYGODNIA

Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku

W celu ustalenia prawidłowej wysokości zasiłku chorobowego należy obliczyć podstawę jego wymiaru. Błędne ustalenie tej podstawy powoduje wypłatę zaniżonego albo zawyżonego zasiłku. W przypadku wypłacenia zbyt wysokiej kwoty zasiłku powstaje niedopłata składek społecznych. Konsekwencją błędu jest konieczność sporządzenia dokumentów korygujących i obowiązek dopłaty do ZUS brakującej kwoty składek wraz z odsetkami. Natomiast wypłata zasiłku w zaniżonej kwocie powoduje obowiązek jego wyrównania pracownikowi wraz z odsetkami.
Zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego obowiązują również przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, opiekuńczego, wyrównawczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. W przypadku wypłacenia wynagrodzenia lub zasiłku w nieprawidłowej wysokości należy skorygować ten błąd w dokumentach rozliczeniowych, a ponadto w razie niedopłaty wypłacić pracownikowi brakującą kwotę.
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (z określonymi w przepisach wyjątkami). W podstawie wymiaru zasiłku uwzględnia się przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych ze środków pracownika. Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy wraz ze składnikami, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku, nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą 18,71 proc. tego wynagrodzenia. W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy kwota ta ulega zmniejszeniu, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Zasad tych nie stosuje się do pracowników, którzy nie mają gwarancji otrzymania za pracę minimalnego wynagrodzenia.
Jeżeli pracownik przekroczył górną granicę podstawy wymiaru składek, potrącana jest tylko składka na ubezpieczenie chorobowe. Od tego momentu przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku osiągany przez niego przychód pomniejsza się o 2,45 proc.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez pracownika za uwzględniany okres (12 miesięcy lub za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia) przez liczbę miesięcy, w których wynagrodzenie to zostało osiągnięte.
Podstawę wymiaru zasiłku za 1 dzień niezdolności do pracy stanowi 1/30 części miesięcznego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.
6 kroków
Jak uzupełnić wynagrodzenie
1 Oblicz wysokość składek społecznych od przychodu.
2 Pomniejsz przychód o składki społeczne.
3 Ustal, ile było dni roboczych w miesiącu.
4 Oblicz, ile dni pracownik przepracował w miesiącu.
5 Podziel przychód przez dni faktycznej pracy.
6 Pomnóż uzyskaną kwotę przez dni robocze w danym miesiącu.
Choroba przed upływem 12 miesięcy
Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych zatrudnienia, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się, przyjmując przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe zatrudnienia.
PRZYKŁAD
Pracownik jest zatrudniony od 19 września 2005 r., a od 11 stycznia 2006 r. stał się niezdolny do pracy z powodu choroby. Od pierwszego dnia choroby ma prawo do zasiłku. W celu ustalenia podstawy wymiaru zasiłku należy przyjąć przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe zatrudnienia, tj. za październik, listopad i grudzień 2005 roku.
Choroba przed upływem miesiąca ubezpieczenia
Jeżeli pracownik zachoruje przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia, wynagrodzenie przyjmowane do podstawy wymiaru zasiłku należy uzupełnić, tj. przyjąć w wysokości, jaką pracownik otrzymałby, gdyby pracował cały miesiąc kalendarzowy.
Jeżeli pracownikowi zgodnie z umową o pracę przysługuje wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości, do podstawy wymiaru przyjmuje się wynagrodzenie w wysokości określonej w umowie o pracę lub innym akcie nawiązującym stosunek pracy.
PRZYKŁAD
Pracownik rozpoczął pracę od 1 grudnia 2005 r. W tym miesiącu przez 10 dni był niezdolny do pracy z powodu choroby. Wynagrodzenie pracownika określone jest w stałej miesięcznej kwocie 1800 zł. Natomiast przychód pracownika za grudzień wyniósł 1200 zł.
W celu ustalenia podstawy wymiaru zasiłku wynagrodzenie za grudzień należy uzupełnić, a następnie pomniejszyć je o pełną miesięczną składkę, którą pracodawca potrącił, by gdyby pracownik przepracował cały miesiąc:
składki, które należy potrącić od uzupełnionego przychodu: 1800 zł x 18,71 proc. = 336,78 zł,
pomniejszenie przychodu o składki: 1800 zł 336,78 zł = 1463,22 zł.
W podstawie wymiaru zasiłku należy uwzględnić wynagrodzenie za grudzień w kwocie 1463,22 zł.
Jeżeli pracownikowi przysługuje wynagrodzenie zmienne, uzupełnia się je, dzieląc wynagrodzenie osiągnięte przez pracownika za przepracowane dni robocze przez liczbę tych dni, a następnie mnożąc przez liczbę dni, które pracownik był zobowiązany przepracować w danym miesiącu (jeżeli pracownik przepracował choćby 1 dzień).
PRZYKŁAD
Pracownik jest zatrudniony od 1 lutego 2006 r. i otrzymuje wynagrodzenie akordowe. W tym miesiącu miał przepracować 20 dni, ale z powodu choroby spowodowanej wypadkiem przy pracy przepracował tylko 15. Jego przychód wyniósł 1920 zł. Do podstawy wymiaru zasiłku wynagrodzenie za luty należy przyjąć po uzupełnieniu. W tym celu należy:
ustalić wysokość składek społecznych od przychodu: 1920 zł x 18,71 proc. = 359,23 zł,
pomniejszyć przychód o składki społeczne: 1920 zł 359,23 zł = 1560,77 zł,
obliczyć wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby pracował wszystkie dni robocze: (1560,77 zł: 15 dni) x 20 dni = 2081 zł.
Podstawę wymiaru zasiłku stanowi kwota 2081 zł.
Jeżeli pracownik wynagradzany według zmiennych składników nie osiągnął żadnego wynagrodzenia, w celu ustalenia podstawy wymiaru należy przyjąć wynagrodzenie w przeciętnej miesięcznej wysokości wypłaconej za ten miesiąc pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku.
Nieobecność usprawiedliwiona
Jeżeli pracownik w niektórych miesiącach uwzględnianych przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku nie osiągnął pełnego wynagrodzenia wskutek nieprzepracowania części miesiąca z przyczyn usprawiedliwionych, należy ustalić, w których miesiącach przepracował co najmniej połowę obowiązującego go w danym miesiącu czasu pracy. Z podstawy wymiaru wyłącza się bowiem wynagrodzenie za miesiące, w których pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go w danym miesiącu czasu pracy. Przyjmuje się natomiast do podstawy wymiaru po uzupełnieniu wynagrodzenia za miesiące, w których pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go w tym miesiącu czasu pracy.
PRZYKŁAD
Pracownik zatrudniony od 7 marca 2005 r., zachorował 7 września. W maju przez 18 dni był niezdolny do pracy z powodu choroby i zachowywał w tym czasie prawo do wynagrodzenia. Do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należy przyjąć wynagrodzenie za kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień. Wynagrodzenie za marzec nie jest uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku, ponieważ jest to pierwszy niepełny miesiąc zatrudnienia, a za maj gdyż pracownik w tym miesiącu przepracował mniej niż połowę obowiązującego czasu pracy.
Jeżeli we wszystkich miesiącach pracownik przepracuje mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjmuje się wynagrodzenie za wszystkie miesiące, uzupełnione do pełnej wysokości. Zasada ta dotyczy tylko usprawiedliwionej nieobecności.
Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy
Jeżeli pracownik nie uzyska wynagrodzenia za część miesiąca z przyczyn nieusprawiedliwionych, do podstawy wymiaru zasiłku należy przyjąć wynagrodzenie osiągnięte w tym miesiącu, bez uzupełniania jego wysokości za dni nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. Przy ustalaniu wynagrodzenia za pełny miesiąc, w liczbie dni, które pracownik był obowiązany przepracować, nie uwzględnia się dni nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.
PRZYKŁAD
Pracownik zatrudniony w systemie prowizyjnym stał się niezdolny do pracy z powodu choroby od 17 stycznia 2006 r. Do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy przyjąć wynagrodzenie z okresu od stycznia do grudnia 2005 roku. W lipcu, za który wynagrodzenie uwzględniane jest w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego, pracownik był obowiązany przepracować 21 dni. Jednak od 21 do 25 lipca był on niezdolny do pracy z powodu choroby oraz jeden dzień był nieobecny w pracy z przyczyn nieusprawiedliwionych. Przychód pracownika za 17 dni pracy w tym miesiącu wyniósł 1450 zł. Wynagrodzenie za lipiec należy uzupełnić. W tym celu należy:
ustalić wysokość potrąconych składek społecznych: 1450 zł x 18,71 proc. = 271,30 zł,
pomniejszyć przychód o składki społeczne: 1450 zł 271,30 zł = 1178,70 zł,
obliczyć wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby pracował 20 dni (dni, które pracownik był zobowiązany przepracować, pomniejszone o 1 dzień nieusprawiedliwionej nieobecności): (1178,70 zł: 17 dni) x 20 dni = 1386,70 zł.
Do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należy przyjąć kwotę 1386,70 zł.
Zmiana wymiaru czasu pracy
W przypadku zmiany wymiaru czasu pracy, podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy. Zasadę tę należy stosować, gdy zmiana wymiaru czasu pracy nastąpiła w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy albo w miesiącach poprzedzających.
PRZYKŁAD
Pracownica zachorowała 10 stycznia 2006 r. Do 31 grudnia 2005 r. była zatrudniona na 3/4 etatu, a od 1 stycznia 2006 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy przyjąć wynagrodzenie za styczeń 2006 roku, przysługujące z tytułu pracy w nowym wymiarze czasu pracy.
Przerwa w wykonywaniu pracy
Jeżeli bezpośrednio przed powstaniem niezdolności do pracy pracownik przez cały okres, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku, korzystał z urlopu wychowawczego lub z urlopu bezpłatnego albo odbywał czynną służbę wojskową, podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku:
w stałej miesięcznej wysokości określonej w umowie o pracę lub innym akcie nawiązującym stosunek pracy,
przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku pracy, jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie o charakterze zmiennym.
Ponowna choroba
W niektórych przypadkach, wypłacając zasiłek, nie oblicza się na nowo jego podstawy wymiaru. Jest tak, gdy między okresami pobierania wynagrodzenia z tytułu choroby i zasiłków (bez względu na ich rodzaj) nie było przerwy lub przerwa trwała krócej niż 3 miesiące kalendarzowe.
Jeżeli podstawa wymiaru poprzednio pobieranego zasiłku podlegała waloryzacji, podstawę wymiaru kolejnego zasiłku stanowi kwota przyjęta jako podstawa wymiaru poprzednio pobieranego zasiłku po waloryzacji. Zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli między poszczególnymi okresami pobierania zasiłków miała miejsce zmiana wymiaru czasu pracy.
Uwzględnianie poszczególnych składników
Jeżeli pracownikowi oprócz wynagrodzenia zasadniczego przysługują nagrody, premie, dodatki oraz inne składniki wynagrodzenia, należy ustalić, czy uwzględnia się je w podstawie wymiaru zasiłku. W podstawie wymiaru zasiłku uwzględnia się tylko składniki wynagrodzenia, które są pomniejszane za okres pobierania zasiłku. W zależności od sposobu pomniejszania składnik wynagrodzenia będzie uwzględniany w podstawie wymiaru w kwocie faktycznej albo po uprzednim uzupełnieniu.
Składnik wynagrodzenia przysługujący pracownikowi za czas faktycznie przepracowany, który za czas nieobecności w pracy z powodu choroby podlega proporcjonalnie zmniejszeniu, uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego po uprzednim uzupełnieniu.
PRZYKŁAD
Pracownikom przysługują, zgodnie z zakładowym regulaminem wynagradzania, premie kwartalne w wysokości od 10 do 30 proc. przychodu, osiągniętego w danym kwartale. W razie niezdolności do pracy w tym kwartale przychód, stanowiący podstawę ustalenia premii kwartalnej, ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Premię tę należy zatem wliczyć do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, po uzupełnieniu.
Natomiast gdy składnik wynagrodzenia przysługuje miesięcznie w stałej kwocie, która w sytuacji gdy pracownik choruje jest pomniejszana, lecz nie w sposób proporcjonalny w stosunku do okresu nieobecności, uwzględnia się go w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego w kwocie faktycznie wypłaconej.
Premie miesięczne
Premie, nagrody oraz inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku.
Premie kwartalne
Jeżeli premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługują za okresy kwartalne, wlicza się je do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w wysokości stanowiącej 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Jeżeli pracownik nie osiągnął w którymś z kwartałów pełnej premii z powodu usprawiedliwionej nieobecności, a wysokość tej premii została zmniejszona proporcjonalnie za każdy dzień tej nieobecności, premię należy uzupełnić.
PRZYKŁAD
Pracownikowi przysługuje premia kwartalna. Jest ona zmniejszana proporcjonalnie za okres choroby i w związku z tym podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku. Pracownik zachorował w styczniu 2006 r. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie uzyskane przez pracownika od stycznia do grudnia 2005 r. oraz 1/12 sumy premii wypłaconych za I, II, III i IV kwartał 2005 r. Od 26 kwietnia do 6 maja 2005 r. pracownik chorował. Za ten kwartał pracownik otrzymał premię w kwocie 1100 zł, proporcjonalnie pomniejszoną za okres choroby. W związku z tym premię za II kwartał należy uwzględnić w podstawie wymiaru po uzupełnieniu.
Z powodu niezdolności do pracy w kwietniu pracownik przepracował 17 dni, a był zobowiązany przepracować 21 dni, natomiast w maju przepracował 16 dni, a był zobowiązany przepracować 20 dni. W czerwcu natomiast przepracował wszystkie dni robocze, tj. 22.
W celu uzupełnienia premii za II kwartał należy:
od kwoty premii odjąć składki społeczne:
1100 zł x 18,71 proc. = 205,81 zł,
1100 zł 205,81 zł = 894,19 zł,
otrzymaną kwotę podzielić przez liczbę przepracowanych dni roboczych w kwartale, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, które pracownik był zobowiązany przepracować tym kwartale:
894,19 zł : 55 dni = 16,26 zł,
16,26 zł x 63 dni = 1024,38 zł.
Do podstawy wymiaru zasiłku należy przyjąć premię za II kwartał w wysokości 1024,38 zł.
Składniki wynagrodzenia wypłacane rocznie
Składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy roczne wliczane są do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej pracownikowi za rok poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Jeżeli w ciągu roku pracownik był nieobecny w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, a wysokość składnika rocznego została zmniejszona proporcjonalnie za okres tej nieobecności, należy uzupełnić ten składnik do pełnej kwoty, którą pracownik otrzymałby, gdyby przepracował cały rok.
PRZYKŁAD
Pracownik zachorował w styczniu 2006 r. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od stycznia do grudnia 2005 r. Za rok poprzedzający powstanie niezdolności do pracy pracownik otrzymał roczną premię w wysokości 2400 zł, która jest zmniejszana proporcjonalnie za okres pobierania zasiłku. Premia ta wypłacona została w niepełnej wysokości, ponieważ pracownik w poprzednim roku był zobowiązany przepracować 252 dni, a z powodu usprawiedliwionych nieobecności przepracował jedynie 240 dni.
Premię roczną należy przyjąć do podstawy wymiaru zasiłku po uzupełnieniu. W tym celu należy:
odjąć od kwoty premii składki społeczne:
2400 zł x 18,71 proc. = 449,04 zł,
2400 zł 449,04 zł = 1950,96 zł,
otrzymaną kwotę podzielić przez liczbę przepracowanych dni roboczych w roku, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, które pracownik był zobowiązany przepracować w tym roku:
1950,96 zł : 240 dni = 8,13 zł,
8,13 zł x 252 dni = 2048,76 zł.
Premia roczna podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku w kwocie 2048,76 zł.
Zaliczki
Jeżeli w okresie, z którego ustala się podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, niektóre składniki wynagrodzenia wypłacone zostały w formie zaliczkowej, do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się je w wysokości wypłaconej zaliczki, a po ich wyrównaniu podstawę wymiaru zasiłku przelicza się, uwzględniając te składniki, i wyrównuje wysokość zasiłku.
Niewypłacenie niektórych składników wynagrodzenia
W przypadku gdy uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku składniki wynagrodzenia przysługują, lecz nie zostały wypłacone do czasu ostatecznego sporządzenia listy wypłat zasiłków chorobowych, do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się je w wysokości wypłaconej za poprzednie okresy. Wypłata premii i innych składników wynagrodzenia po ustaleniu podstawy wymiaru zasiłków nie powoduje ponownego ustalenia tej podstawy.
PRZYKŁAD
Pracownik oprócz wynagrodzenia zasadniczego otrzymuje miesięczną premię. Od 6 do 10 lutego 2006 r. stał się niezdolny do pracy i z tego tytułu nabył prawo do wynagrodzenia chorobowego. Do ustalenia podstawy wymiaru należy przyjąć wynagrodzenie za okres od lutego 2005 r. do stycznia 2006 r. oraz premie miesięczne z tych miesięcy. Premia miesięczna za styczeń 2006 r. nie została wypłacona do czasu sporządzenia listy płac za luty 2006 r. Do podstawy wymiaru należy więc przyjąć premie miesięczne za okres od lutego 2005 r. do grudnia 2005 r., przy czym premię za grudzień w podwójnej wysokości.
Jeżeli premie i inne składniki wynagrodzenia nie zostały wypłacone również za okresy poprzednie, podstawę wymiaru zasiłku ustala się bez tych składników, a po ich wypłaceniu podstawę wymiaru zasiłku przelicza się, uwzględniając te składniki oraz wyrównuje wysokość zasiłku.
Godziny nadliczbowe
Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków uwzględnia się w kwocie faktycznie uzyskanej, bez uzupełniania.
PRZYKŁAD
W grudniu 2005 r., z którego wynagrodzenie podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego, pracownik przepracował 17 dni, a był obowiązany przepracować 21 dni. Dodatkowo przez 3 dni wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych, po dwie godziny dziennie. W tym miesiącu pracownik był niezdolny do pracy z powodu choroby przez 4 dni. Przychód pracownika za pracę w obowiązującym go czasie pracy (8 godzin dziennie) wyniósł 1820 zł, a za pracę w godzinach nadliczbowych 112,50 zł. Ustalając podstawę wymiaru zasiłku wynagrodzenie za grudzień należy uzupełnić. W tym celu należy:
ustalić wysokość składek społecznych: 1820 zł x 18,71 proc. = 340,52 zł,
pomniejszyć przychód o składki społeczne: 1820 zł 340,52 zł = 1479,48 zł,
obliczyć wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby pracował we wszystkie dni robocze: (1479,48 zł : 17 dni) x 21 dni = 1827,63 zł.
Natomiast wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku w kwocie faktycznej. W tym celu należy:
ustalić wysokość składek społecznych: 112,50 zł x 18,71 proc. = 21,05 zł,
pomniejszyć przychód o składki społeczne: 112,50 zł 21,05 zł = 91,45 zł.
Wynagrodzenie za grudzień podlegające uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego wynosi: 1827,63 zł + 91,45 zł = 1919,08 zł.
Ponadto nie podlegają uzupełnieniu składniki wynagrodzenia zmniejszane za okres usprawiedliwionej nieobecności, lecz nie w sposób proporcjonalny do okresu nieobecności. Przyjmuje się je w wysokości faktycznie wypłaconej.
RADZIMY
Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się:
składników wynagrodzenia, jeżeli postanowienia układów zbiorowych pracy lub przepisy o wynagradzaniu nie przewidują zmniejszania ich za okres pobierania zasiłku,
składników wynagrodzenia przysługujących w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tylko do określonego terminu za okres po tym terminie,
składników wynagrodzenia, których wypłaty zaprzestano na podstawie układu zbiorowego pracy lub przepisów o wynagradzaniu za okres po zaprzestaniu wypłaty tych składników.
Składniki wypłacane do określonego terminu
Jeżeli pewne składniki wynagrodzenia przysługują pracownikowi tylko do określonego terminu, uwzględnia się je w podstawie wymiaru tylko do tego terminu. Ustalając podstawę wymiaru uwzględnia się je tylko, gdy przysługują za okres, za który przysługuje zasiłek. Po upływie tego terminu taki składnik należy wyłączyć z podstawy wymiaru, tj. ponownie ustalić podstawę wymiaru zasiłku z pominięciem go.
PRZYKŁAD
Pracownikowi przyznano prawo do dodatku funkcyjnego na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2005 r. Dodatek ten jest pomniejszany za okresy pobierania zasiłków. Pracownik był niezdolny do pracy z powodu choroby od 15 grudnia 2005 r. do 10 stycznia 2006 r. Dodatek funkcyjny należy uwzględnić w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za okres od 15 do 31 grudnia 2005 r., tj. do terminu, do którego został przyznany. Natomiast podstawę wymiaru zasiłku za okres od 1 do 10 stycznia 2006 r. należy ustalić ponownie, wyłączając ten dodatek.
Zmiana wysokości wynagrodzenia
Jeżeli zmiana wysokości wynagrodzenia pracownika na skutek zmiany stanowiska pracy lub zmiany warunków wynagradzania ustalonych w umowie o pracę lub innym akcie nawiązującym stosunek pracy nastąpiła w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, nie ma żadnego wpływu na wysokość podstawy wymiaru zasiłku.
Zmiana ta ma jedynie wpływ na wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjmowanego do podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli nastąpiła przed miesiącem zachorowania.
Umowy zlecenia z własnym pracownikiem
Jeżeli z pracownikiem została zawarta umowa zlecenia lub o dzieło, wynagrodzenie z takiej umowy traktuje się jak składnik przysługujący do określonego terminu. Oznacza to, że wynagrodzenie z takiej umowy należy przyjąć do podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli zasiłek przysługuje w okresie, na który umowa została zawarta. Wynagrodzenie z tego tytułu przyjmuje się bez uzupełniania za dni nieobecności w pracy.
PRZYKŁAD
Pracownik był niezdolny do pracy od 15 grudnia 2005 r. do 3 stycznia 2006 r. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego należy ustalić z okresu od grudnia 2004 r. do listopada 2005 r. Dodatkowo z pracownikiem została zawarta umowa zlecenia na okres od 15 listopada 2005 r. do 14 lutego 2006 r. Przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku do listopadowego wynagrodzenia otrzymanego z umowy o pracę należy doliczyć również wynagrodzenie za wykonanie w tym miesiącu umowy zlecenia. Kwota ta powinna być przyjęta do podstawy bez uzupełniania.
Ograniczenie podstawy wymiaru
Podstawa wymiaru zasiłku za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie może być wyższa od kwoty 100 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych.
Dorota Twardo
CZYTELNICY PYTAJĄ
Jak ustalić podstawę wymiaru
Pracownik zachorował w drugim miesiącu pracy w naszej firmie. Jak ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego w takim przypadku?
Jeżeli umowa o pracę została zawarta w trakcie miesiąca, a niezdolność do pracy powstała w następnym miesiącu, podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego ustala się, przyjmując wynagrodzenie pracownika za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. za pierwszy pełny kalendarzowy miesiąc zatrudnienia, po uprzednim uzupełnieniu według ogólnych zasad.
Załóżmy, że pracownik został zatrudniony 19 grudnia 2005 r., a stał się niezdolny do pracy od 26 stycznia 2006 r. Pracownikowi temu przysługuje wynagrodzenie zmienne, zależne od wyników pracy. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy ustalić z uwzględnieniem wynagrodzenia za styczeń 2006 roku, czyli pierwszy pełny miesiąc zatrudnienia.
Wynagrodzenie przyjmuje się w pełnej miesięcznej wysokości, jaka przysługuje za cały miesiąc pracy. W tym celu należy je uzupełnić, tj. podzielić wynagrodzenie osiągnięte przez pracownika za przepracowane dni robocze przez liczbę tych dni, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, które był on zobowiązany przepracować w tym miesiącu.
Jak wliczyć premię do podstawy
Zmienił się wymiar czasu pracy pracownika. W jaki sposób wliczyć do podstawy wymiaru zasiłku premię kwartalną lub roczną?
Zmiana wymiaru czasu pracy pracownika w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy albo w miesiącu powstania tej niezdolności powoduje, że do podstawy wymiaru zasiłku przyjmujemy wynagrodzenie pracownika ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy. W tej sytuacji, ustalając podstawę wymiaru zasiłku pracownika, należy przyjąć wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe po zmianie wymiaru czasu pracy.
Zmiana wymiaru czasu pracy ma również wpływ na sposób uwzględniania w podstawie wymiaru zasiłku składników przysługujących za okresy dłuższe niż miesiąc. Jeżeli zmiana wymiaru czasu pracy miała miejsce w okresie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, premię kwartalną przyjmuje się w proporcji odpowiedniej do liczby pełnych kalendarzowych miesięcy po zmianie wymiaru czasu pracy. Kwotę premii należy pomnożyć przez współczynnik odpowiadający proporcji aktualnego wymiaru czasu pracy do poprzedniego. Natomiast gdy zmiana wymiaru czasu pracy ma miejsce po upływie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, składnik kwartalny przyjmuje się w kwocie przeliczonej odpowiednio do nowego wymiaru czasu pracy. Zasady te stosuje się również do składników przysługujących za okres roku.
Załóżmy, że pracownik od 18 do 25 stycznia 2006 r. był niezdolny do pracy. Podstawę wynagrodzenia chorobowego ustala się z okresu od stycznia do grudnia 2005 r. Pracownikowi dwukrotnie zmieniono wymiar czasu pracy:
od 1 stycznia do 30 kwietnia 2005 r. 1/4 etatu,
od 1 maja do 31 grudnia 2005 r. 1/2 etatu,
od 1 stycznia 2006 r. nadal pełny wymiar czasu pracy.
Pracownik za 2005 r. otrzymał nagrodę roczną w kwocie 1000 zł, która po pomniejszeniu o składki finansowane przez pracownika wyniesie:
1000 zł x 18,71 proc. = 187,10 zł,
1000 zł 187,10 zł = 812,90 zł.
Do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego, do którego prawo powstało w 2006 r., czyli po zmianie wymiaru czasu pracy, należy przyjąć nagrodę po przeliczeniu zgodnie z aktualnym wymiarem czasu pracy. W tym celu należy:
ustalić średni wymiar czasu pracy w 2005 r.: [(1/4 etatu x 4 miesiące) + (1/2 etatu x 8 miesięcy)] : 12 miesięcy = 5/12 etatu,
przeliczyć kwotę nagrody rocznej odpowiednio do aktualnego wymiaru czasu pracy: (812,90 zł x 1 etat) : 5/12 etatu = 1950,96 zł.
W podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby uwzględnia się 1/12 kwoty przeliczonej nagrody rocznej: 1950,96 zł x 1/12 = 162,58 zł.
Czy wliczyć dodatek funkcyjny
Regulamin wynagradzania obowiązujący w firmie przewiduje pomniejszanie dodatku funkcyjnego za czas choroby. Czy uwzględniać ten dodatek w podstawie wymiaru zasiłku?
TAK. Jeżeli zakładowy regulamin wynagradzania przyznaje pracownikom dodatek funkcyjny, który jest pomniejszany za okres niezdolności do pracy, należy go wliczyć do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Jednak w zależności od treści tego zapisu dodatek uwzględnia się w podstawie wymiaru po uprzednim jego uzupełnieniu albo w kwocie faktycznie wypłaconej.
Jeżeli dodatek za czas nieobecności w pracy z powodu choroby podlega proporcjonalnie zmniejszeniu, należy uwzględnić go w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego po uprzednim jego uzupełnieniu. Natomiast gdy dodatek funkcyjny przysługuje miesięcznie w stałej kwocie i w razie choroby pracownika jest pomniejszany, ale nie w sposób proporcjonalny do okresu nieobecności, uwzględnia się go w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego w kwocie faktycznie wypłaconej.
Jeżeli regulamin wynagradzania nie przewiduje zmniejszania dodatku funkcyjnego za okres choroby, nie uwzględnia się go w ogóle w podstawie wymiaru zasiłku.
Czy przeliczyć podstawę wymiaru
Pracownikowi wypłacany jest zasiłek chorobowy. W tym czasie zmieniły się zasady wynagradzania. Jeden ze składników wynagrodzenia nie będzie już wypłacany. Czy przeliczyć podstawę wymiaru?
TAK. W razie podjęcia przez zakład pracy decyzji o całkowitym zaprzestaniu wypłaty jakiegoś składnika wynagrodzenia od określonej daty, podstawę wymiaru zasiłku przysługującego za okres od tej daty ustala się ponownie z wyłączeniem tego składnika. Okres, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku, nie ulega zmianie, wyłącza się natomiast ten składnik wynagrodzenia. Jednak zasady tej nie stosuje się, gdy dany składnik wynagrodzenia zostanie włączony w całości lub części do innego lub zamieniony na inny składnik.
Załóżmy, że pracownik był niezdolny do pracy z powodu choroby od 10 października 2005 r. do 2 lutego 2006 r. Poza wynagrodzeniem miesięcznym otrzymywał premię pomniejszaną za czas niezdolności do pracy. Ustalając podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, należy uwzględnić przeciętne miesięczne wynagrodzenie i premię za okres od października 2004 r. do września 2005 r. Pracodawca podjął decyzję, że od 1 stycznia 2006 r. przestaje wypłacać premię. Dlatego od tej daty należy wyłączyć ten składnik z podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.
Czy zsumować dwie umowy
Nasz pracownik od 27 do 30 stycznia był niezdolny do pracy z powodu choroby. Z jakiego okresu ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego, jeżeli pracownik był zatrudniony u nas od 1 listopada 2004 r. do 31 stycznia 2005 r. na umowę o pracę zawartą na okres próbny, a dopiero od 1 lutego 2005 r. na umowę o pracę na czas nieokreślony? Czy podstawę wynagrodzenia chorobowego przyjąć od lutego 2005 r., tj. daty ostatniej umowy o pracę, czy należy może przyjąć podstawę za okres od stycznia do grudnia 2005 roku, mimo że okres ten obejmowałby dwie umowy o pracę?
TAK. Ustalając podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego przysługującego pracownikowi zatrudnionemu bez przerwy u tego samego pracodawcy na podstawie kolejno po sobie następujących umów o pracę, wynagrodzenie wypłacone z tytułu tych umów sumuje się. W związku z tym podstawę wynagrodzenia chorobowego należy ustalić w tym przypadku za okres od stycznia do grudnia 2005 r. Nie ma znaczenia fakt, że okres ten obejmuje 2 umowy o pracę.
DT