Gazeta Prawna
Zamów Zaloguj

Logowanie do serwisu

login:

hasło:

Jeśli zapomniałeś hasła Przypomnij hasło

  • Obraz
  • Obraz
  • Poprzednia strona

Jak płacić podatek od spadków – wyjaśnienia organów podatkowych

Od 1 stycznia 2007 r. zmieniły się przepisy dotyczące podatku od spadków i darowizn. Nowe rozwiązania dotyczą przede wszystkim zwolnień i warunków korzystania z już istniejących ulg podatkowych. Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Polski tytułem m.in. dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego. Obowiązek podatkowy w przypadku otrzymania spadku ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Podstawą opodatkowania jest wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Wydawać by się mogło, że przepisy precyzyjnie wyjaśniają, kiedy i jaki spadkobierca powinien zapłacić podatek od otrzymanego spadku. Jednak prawidłowe wypełnienie obowiązków wynikających z nabycia spadku w praktyce stwarza wiele problemów. Dlatego dziś prezentujemy konkretne przykłady w tym zakresie, które pozwolą wyjaśnić pojawiające się wątpliwości.

 

Czy jest podatek od odszkodowania

Na mocy orzeczenia z 1949 roku wydanego przez ministra handlu wewnętrznego doszło na skutek wszczętego postępowania nacjonalistycznego do przejęcia na własność państwa przedsiębiorstwa. Decyzją z 2004 roku minister gospodarki stwierdził nieważność wcześniejszego orzeczenia, wydanego z naruszeniem kodeksu postępowania administracyjnego. Powołując się na tę decyzję, jako jeden ze spadkobierców przejętego przedsiębiorstwa (które było własnością mojego ojca) zwróciłem się z wnioskiem do ministra gospodarki i pracy o wypłatę odszkodowania z tytułu szkody poniesionej na mieniu tego przedsiębiorstwa. W trakcie postępowania administracyjnego z wnioskiem odszkodowawczym wystąpili pozostali spadkobiercy. Decyzją z 2006 roku minister gospodarki ustalił wysokość odszkodowania w kwocie 1 200 326 zł, dzieląc je na udziały. Mnie przypadała kwota 16 671 zł. Czy od otrzymanej kwoty odszkodowania za stratę poniesioną w następstwie niezgodnego z prawem przejęcia na własność państwa przedsiębiorstwa, powinien być zapłacony podatek od spadku?

Nie

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Polski, m.in. tytułem dziedziczenia. Rozpatrywane roszczenie o odszkodowanie jest prawem majątkowym, jednak w omawianej sprawie realizacja tego prawa przez spadkobiercę po zmarłym ojcu synowi nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W dniu śmierci ojca nie przysługiwało mu prawo majątkowe w postaci skutecznego roszczenia o odszkodowanie w dacie jego śmierci takie prawo nie istniało. Powstało ono skutecznie w związku z uprawomocnieniem się decyzji ministra gospodarki z 2004 roku stwierdzającej nieważność orzeczenia z 1949 roku. Dopiero decyzja z 2004 roku stała się podstawą do dochodzenia odszkodowania. Tym samym, jakkolwiek roszczenie o odszkodowanie ma charakter prawa majątkowego, spadkobierca nie odziedziczył tego prawa majątkowego. Nie przysługiwało ono bowiem spadkodawcy w dniu jego śmierci, nie mogło więc wchodzić w skład masy spadkowej. Mimo to, że podatnik realizował prawo majątkowe jako następca prawny po ojcu, nie można uznać, że nabył je w drodze spadkobrania. Prawo to powstało dopiero w roku 2004, a więc po śmierci potencjalnie uprawnionego ojca i tym samym nie może stanowić przedmiotu spadku (dziedziczenia).

Podstawa prawna

n Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

 

Czy podatek od spadku może być kosztem

Jestem posiadaczem akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych, które nabyłem w masie spadkowej po zmarłym ojcu. Ojciec nabył akcje w latach 2000-2004, a ja w 2005 roku. Czy w przypadku zbycia akcji nabytych w drodze spadku kosztem uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia akcji będzie wartość nabycia akcji powiększona o zapłacony podatek od nabycia spadku?

Tak

Na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956) nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychody uzyskane po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych nabytych na giełdzie, pod warunkiem że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r. Ojciec podatnika nabył akcje w latach 2000-2004, natomiast podatnik nabył akcje w drodze spadku po ojcu w 2005 roku. Przychód uzyskany ze zbycia akcji nie korzysta więc ze zwolnienia i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 22 ust. 1 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w dacie zbycia akcji, który zawiera definicję kosztów uzyskania przychodów, aby stwierdzić, czy wydatek można uznać za koszt uzyskania przychodu, zaistnieć muszą jednocześnie dwa warunki, a mianowicie: celem poniesienia kosztu powinno być osiągnięcie przychodu, koszt ten nie może znajdować się w określonym w art. 23 ustawy o PIT katalogu wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.

W odniesieniu do pierwszego warunku, upoważniającego do zaliczenia wydatku w poczet kosztów uzyskania przychodu, to należy zauważyć, że przepis ten określa wydatek mogący stanowić koszt uzyskania przychodu pod warunkiem jego faktycznego poniesienia. Pozwala to na stwierdzenie, że podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych ma możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów, jeżeli mają one bezpośredni związek z przychodem i są faktycznie przez niego poniesione. W przypadku omawianej sytuacji warunek ten nie został spełniony, ponieważ podatnik nie poniósł kosztu nabycia akcji, lecz poniósł go jego ojciec.

Drugi warunek też nie został spełniony, bowiem art. 23 ust. 1 pkt 12 ustawy o PIT stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów podatku dochodowego i podatku od spadków i darowizn. Jednak w przypadku uzyskanego dochodu ze zbycia akcji na mocy art. 21 ust. 1 pkt 105 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są dochody uzyskane ze sprzedaży akcji (udziałów) otrzymanych w drodze spadku albo darowizny w części odpowiadającej kwocie zapłaconego podatku od spadków i darowizn.

W związku z tym opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega uzyskany przychód ze sprzedaży akcji, pomniejszony o zapłacony przez podatnika podatek od spadków i darowizn od nabycia tych akcji w drodze spadku.

Podstawa prawna

n Art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

 

Czy trzeba płacić podatek od spadku nabytego przez matkę po babce

Jestem spadkobiercą po zmarłych rodzicach na mocy postanowienia sądu rejonowego z 1991 roku. Natomiast moja matka nabyła spadek po swojej matce zgodnie z postanowieniem sądu rejonowego z 2005 roku. Czy ciąży na mnie, jako spadkobiercy po mojej matce, obowiązek złożenia zeznania dla potrzeb podatku od spadków i darowizn, w związku z postanowieniem z 2005 roku o stwierdzeniu nabycia przez moją matkę spadku po mojej babce?

Nie

Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia z chwilą przyjęcia spadku. Podatnik nabył spadek po zmarłych rodzicach na mocy postanowienia sądu rejonowego z 1991 roku. W przewidzianym terminie podatnik złożył zeznanie podatkowe o nabyciu spadku i na podstawie wydanych decyzji zapłacił należny podatek. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem obowiązek złożenia zeznania podatkowego i ujawnienia wszystkich składników majątkowych nabytych w spadku istniał do końca 1996 roku, a po tym okresie zobowiązanie to uległo przedawnieniu. Zobowiązanie podatkowe przedawnione nie może być skutecznie dochodzone, tym samym wygasa i przestaje istnieć, a wykonanie go powoduje powstanie nadpłaty. Po upływie okresu przedawnienia nie można zatem ani dochodzić wykonania zobowiązania, ani też orzekać w sprawie wysokości tego zobowiązania, skoro nie ma przedmiotu postępowania.

Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Zatem obowiązek podatkowy do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu spadku po zmarłej babce zgodnie z postanowieniem sądu rejonowego z 2005 roku ciążył na matce i ojcu podatnika. Oznacza to, że podatnik jako spadkobierca po matce takiego obowiązku nie ma.

Podstawa prawna

n Art. 5, 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

n Art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

 

Czy będzie ulga przy sprzedaży mieszkania przed upływem pięciu lat

W 2003 roku nabyłam prawo do spadku po zmarłej mamie, w całości. W skład masy spadkowej wchodziło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 50 mkw. Postępowanie podatkowe przeprowadzone w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku po zmarłej mamie zostało zakończone przy zastosowaniu zwolnienia podatkowego określonego w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W 2005 roku zawarłam związek małżeński. Wspólnie z małżonkiem zamieszkuję w lokalu nabytym w drodze spadku. W marcu 2006 r., na podstawie pozwolenia na budowę oboje rozpoczęliśmy budowę domu jednorodzinnego, do którego zamierzamy się przeprowadzić po ukończeniu budowy. Zmiana miejsca zamieszkania jest podyktowana obniżeniem kosztów i czasu dojazdu do pracy oraz chęcią poprawy warunków mieszkaniowych, które pozwolą na powiększenie rodziny. Zamierzam sprzedać mieszkanie nabyte w drodze spadku, a środki finansowe uzyskane z jego sprzedaży przeznaczyć na spłatę kredytu budowlanego i dokończenie budowy domu. Czy zachowam prawo do zwolnienia od podatku od spadków i darowizn w przypadku sprzedaży lokalu nabytego w spadku przed upływem pięciu lat?

Tak

W przypadku nabycia w drodze spadku lub darowizny, m.in. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej nie wlicza się do podstawy opodatkowania jego wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 mkw. powierzchni użytkowej lokalu.

Jednym z warunków uprawniających nabywcę do skorzystania z tego zwolnienia jest zamieszkiwanie w nabytym lokalu przez okres pięciu lat. Co do zasady zbycie lokalu przed upływem tego terminu skutkuje utratą przedmiotowej ulgi i obowiązkiem zapłaty podatku. Jednak ustawodawca przewidział odstępstwo od warunku pięcioletniego zamieszkiwania w nabytym lokalu, które umożliwia zachowanie prawa do ulgi podatkowej w przypadku zbycia lokalu przed tym terminem. Zachodzi ono wtedy, gdy zbycie lokalu lub budynku mieszkalnego było uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub pozwolenia na budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

Mając na względzie treść wskazanej regulacji, ustalenia wymaga, czy przedstawiony w pytaniu opis wyczerpuje podane przez ustawodawcę przesłanki do zachowania przedmiotowej ulgi podatkowej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią odstępstwo od powszechnej zasady opodatkowania. W konsekwencji podatnik może skorzystać z konkretnej ulgi, w sytuacji gdy spełnione zostaną wszystkie warunki określone przez ustawodawcę. W omawianym przypadku ustawodawca nie precyzuje pojęcia konieczność zmiany warunków mieszkaniowych. Mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w omawianym zakresie, do kręgu przyczyn powodujących taką konieczność w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn można zaliczyć okoliczności, które powstały niezależnie od woli strony (np. utrata pracy, zmiana miejsca zatrudnienia, pogorszenie się sytuacji materialnej) lub zmieniające stan rodzinny podatnika. Niemniej z koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych mamy do czynienia również wtedy, gdy wymagają one uzasadnionej poprawy. Uzasadnieniem zbycia lokalu może być zatem konieczność ulokowania uzyskanych w ten sposób środków w inwestycję mającą na celu poprawę warunków mieszkaniowych, a dochowanie tego przeznaczenia należy rozumieć jako warunek zachowania ulgi.

Podatniczka zmienia miejsce zamieszkania w celu przede wszystkim obniżenie kosztów oraz czasu codziennych dojazdów do jej pracy. Dodatkowym powodem jest chęć poprawy warunków mieszkaniowych w związku z planowanym powiększeniem rodziny. Takie okoliczności można uznać za przesłanki wypełniające pierwszy z wymaganych warunków, tj. związany z koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych.

Ocena, czy w omawianym przypadku został spełniony drugi warunek, nie budzi trudności, gdyż ustawodawca wymaga jedynie, aby nabycie nowego lokalu, budynku lub uzyskanie pozwolenia na budowę nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Zatem, że termin ten będzie także zachowany w sytuacji, gdy nabycie innego lokalu, budynku lub też uzyskanie pozwolenia na jego budowę nastąpiło wcześniej niż sam fakt zbycia.

Podstawa prawna

n Art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku odspadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm., w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 roku).

 

Czy rozliczać pożyczkę zmarłego ojca

Mój ojciec zaciągnął w zakładzie pracy pożyczkę z funduszu świadczeń socjalnych na cele mieszkaniowe. Po śmierci ojca pożyczka została umorzona, a zakład pracy wystawił na moje nazwisko PIT-8C, uwzględniając w nim kwotę umorzonej pożyczki. Dokonując rozliczenia za 2005 rok, w pierwotnej wersji nie wykazałam danych wynikających z PIT-8C. Następnie sporządziłam korektę do zeznania PIT-37, uwzględniając powyższe jako dochód. Sporządzenie korekty spowodowało dopłatę podatku. Czy powinnam rozliczać pożyczkę po zmarłym ojcu?

Tak

Prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i w tym samym momencie spadkobierca nabywa spadek. Natomiast przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Otrzymanie pożyczki jest obojętne podatkowo. Przychód po stronie pożyczkobiorcy pojawia się, kiedy dochodzi do umorzenia pożyczki lub jej części, przy czym, w przypadku umorzenia pożyczki za życia pracownika (pożyczkobiorcy), wartość umorzonej kwoty stanowi przychód. Przychodem pracownika nie jest natomiast wartość niespłaconej pożyczki, jaką pracownik otrzymał i jaka została po jego śmierci umorzona przez zakład pracy. Wartość umorzonej pożyczki stanowi podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychód spadkobierców, którzy przejęli obowiązki dłużnika, gdyż niespłacone świadczenie zaciągnięte przez spadkodawcę stanowi dług spadkowy.

Jednocześnie na gruncie przepisów ustawy o PIT, przychód spadkobiercy jest kwalifikowany do przychodów z innych źródeł, od których zakład pracy zmarłego pracownika (pożyczkodawca) nie ma obowiązku poboru zaliczki na podatek dochodowy. Podmiot umarzający pożyczkę jest zobowiązany do sporządzenia informacji według ustalonego wzoru (PIT-8C) o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku przekazać podatnikom (spadkobiercom zmarłego pracownika) oraz urzędom skarbowym, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwym według miejsca zamieszkania podatników. Natomiast spadkobierca, na którego wystawiona została informacja PIT-8C, powinien w swoim zeznaniu rocznym uwzględnić kwotę przychodu wynikającą z informacji PIT-8C.

W opisanej sytuacji dotyczącej umorzenia po śmierci pracownika pożyczki jemu udzielonej z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie ma zastosowania kodeks pracy. Długi pracownika wobec pracodawcy (niespłacona pożyczka) nie stanowią bowiem praw majątkowych, lecz obowiązki majątkowe, i jako długi spadkowe podlegają rygorom dziedziczenia ustalonym w kodeksie cywilnym.

Podstawa prawna

n Art. 922, 924, 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz.93 z późn. zm.).

n Art. 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

 

Czy opodatkować przychody z najmu odziedziczonej nieruchomości

Mój zmarły ojciec wspólnie ze swoim bratem, którego był opiekunem prawnym, byli współwłaścicielami nieruchomości, w której znajdowały się lokale przeznaczone na wynajem. Na mocy postanowienia sądowego o zabezpieczeniu masy spadkowej tymczasowy zarząd nad nieruchomością został powierzony mojej siostrze, która innym postanowieniem sądu rejonowego została ustanowiona prawnym opiekunem stryja. Czy siostra powinna opodatkować przychody z najmu otrzymanych w drodze spadku?

Nie

Jednym ze źródeł przychodu jest najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze. Przychody ze wspólnej współwłasności u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Jednak w takiej sytuacji wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli do rozporządzania rzeczą wspólną oraz innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Zatem co do zasady przychodem spadkobierców będzie czynsz najmu w części przypadającej im z tytułu udziału w spadku. W związku z tym po zakończeniu postępowania spadkowego otrzymane po dniu śmierci spadkodawcy należności z tytułu wynajmu lokali stanowią przychód spadkobierców w części przypadającej im z tytułu udziału w spadku. Tak więc przychody z najmu lub dzierżawy nieruchomości wchodzących do masy spadkowej, uzyskane po śmierci spadkodawcy, a przed stwierdzeniem praw do spadku, nie powiększają masy spadkowej, a zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Podstawa prawna

n Art. 8, 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

n Art. 1035 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz.93 z późn. zm.).

 

Czy można amortyzować odziedziczony samochód

Nabyłam spadek po mężu, w tym samochód i używam go w działalności gospodarczej. Czy mogę dokonywać odpisów amortyzacyjnych od tego auta?

Tak

Nabycie składników majątkowych w formie spadku nie stanowi przeszkody do ich amortyzacji i zaliczenia odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem że składniki te mogą zostać uznane za środki trwałe. Pojęcie środka trwałego zostało zdefiniowane w ustawie o PIT. Amortyzacji podlegają określone składniki majątku:

n stanowiące własność lub współwłasność podatnika,

n nabyte lub wytworzone we własnym zakresie,

n kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania,

n o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok,

n wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.

Kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku lub darowizny. Sposób ustalenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych w drodze spadku, darowizny lub inny nieodpłatny sposób określony został w art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT i stanowi wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Podstawa prawna

n Art. 22a, 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

 

Czy od nabycia w drodze zasiedzenia jest podatek

Czy nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia przez osoby nieżyjące podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?

Tak

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski i praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP tytułem zasiedzenia. Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zasiedzenia powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie. Nabycie własności w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu w wysokości 7 proc. podstawy opodatkowania.

W Polsce występują dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Jednym z nich jest powstawanie z mocy prawa, tj. wskutek zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy wiążą powstanie takiego zobowiązania, drugim wskutek doręczenia decyzji wymiarowej organu podatkowego, w której treści następuje ustalenie zobowiązania podatkowego. W drodze wydania decyzji ustalających powstają zobowiązania podatkowe dotyczące zobowiązań w podatku od spadków i darowizn. Z opisanej w pytaniu sytuacji wynika, że nabywcy nieruchomości w drodze zasiedzenia nie żyją, zatem zobowiązanie z tytułu podatku od spadków i darowizn, które powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, nie powstanie, ze względu na brak możliwości przeprowadzenia postępowania podatkowego, wydania decyzji i doręczenia decyzji.

Podstawa prawna

n Art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

n Art. 21 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

 

Czy akt zgonu potwierdza stopień pokrewieństwa

W maju 2006 r. w Kanadzie zmarł brat mojego ojca, który zostawił testament, w którym ustanowił prawnego powiernika całego swojego majątku i temu powiernikowi ten majątek przepisał. W lipcu 2006 r. powiernik majątku zmarłego wystąpił do Sądu Najwyższego Stanu Ontario z zawiadomieniem o złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia o ustanowieniu powiernika majątku dla testamentu. W zawiadomieniu tym podano m.in. mnie jako osobę mającą prawo do udziału w podziale majątku. W październiku 2006 r. powiernik majątku przesłał czek do realizacji w wybranym banku. Czy dla udowodnienia, że spadkodawca jest stryjem, czyli bratem mojego ojca, wystarczą akty zgonu, z których wynika, że mieli wspólnych rodziców?

Tak

Podatnicy podatku od spadków i darowizn są zobowiązani złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Zeznanie podatkowe powinno zawierać m.in. dane podatników zobowiązanych do złożenia zeznania podatkowego, w tym imiona, nazwiska, adresy i numery identyfikacji podatkowej, dane stanowiące podstawę zaliczenia do grupy podatkowej oraz wielkość nabytego udziału.

Dokumentami wystarczającymi do potwierdzenia stopnia pokrewieństwa nabywcy do spadkodawcy będą: akty zgonu spadkodawcy, brata spadkodawcy (ojca nabywcy), dowód osobisty nabywcy oraz dane podane przez podatnika w zeznaniu podatkowym stanowiące podstawę zaliczenia do drugiej grupy podatkowej.

Podstawa prawna

n Art. 17a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

 

Czy trzeba złożyć zeznanie

Słyszałam, że zeznanie podatkowe o nabyciu spadku trzeba złożyć do odpowiedniego naczelnika urzędu skarbowego. Czy to prawda?

Tak

Formularze spadkowe należy złożyć w ściśle określonym urzędzie skarbowym. Do rozliczenia podatku od:

n spadku i zachowku właściwy miejscowo jest naczelnik urzędu skarbowego według miejsca położenia przedmiotów majątkowych nabytych w drodze spadku, a jeżeli przedmioty te są położone na obszarze działania dwóch lub więcej naczelników urzędów skarbowych według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca według ostatniego miejsca jego pobytu,

n wkładów oszczędnościowych wypłacanych na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek śmierci, jeżeli nabywca wkładów oszczędnościowych nie jest równocześnie spadkobiercą wkładcy (gdyby był, obowiązują zasady z poprzedniego punktu) właściwy miejscowo jest naczelnik urzędu skarbowego według ostatniego miejsca zamieszkania wkładcy,

n jednostek uczestnictwa nabytych na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci, jeżeli nabywca jednostek nie jest równocześnie spadkobiercą uczestnika funduszu (gdyby był, obowiązuje zasada z punktu pierwszego) według ostatniego miejsca zamieszkania uczestnika funduszu,

n spadku lub darowizny, gdy całość lub część rzeczy położona jest za granicą, lub praw majątkowych podlegających wykonaniu za granicą właściwy miejscowo jest naczelnik urzędu skarbowego według miejsca zamieszkania spadkobiercy lub obdarowanego w dniu nabycia spadku lub otrzymania darowizny, a w przypadku braku takiego miejsca według ostatniego miejsca ich pobytu.

Podstawa prawna

n Par. 7 rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. nr 165, poz. 1371 z późn. zm.).

 

Czy można skorzystać ze zwolnienia

Czy zachowek zrealizowany w formie objęcia obrazów autorstwa zmarłego ojca, o wartości ekwiwalentnej do kwoty zachowku, jest zwolniony od podatku od spadków i darowizn?

Tak

Zachowek jest instytucją prawa cywilnego, którego istotę stanowi wynikające z mocy prawa zapewnienie osobom z kręgu najbliższej rodziny (zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy) udziału w określonej części wartości spadku. Uprawnionymi do zachowku są osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy.

Wysokość zachowku regulują przepisy kodeksu cywilnego. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadł przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś przypadkach połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w powołaniu do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia.

W konsekwencji zwolnienie od podatku od spadków i darowizn obejmuje nabycie w drodze spadku dzieł sztuki i rękopisów będących przedmiotem twórczości spadkodawcy oraz materiałów bibliotecznych, jeżeli spadkodawca zajmował się twórczością lub działalnością naukową, oświatową, artystyczną, literacką lub publicystyczną, natomiast w przypadku zachowku uprawnionej do niego osobie przysługuje przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej. Sposób realizacji roszczenia nie ma istotnego znaczenia dla bytu obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn, który powstaje przy nabyciu tytułem zachowku z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części.

Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych od czystej wartości przekraczającej 9637 zł jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Podatnicy podatku od spadków i darowizn są zobowiązani do składania zeznań podatkowych o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w postaci powołania do spadku albo w postaci zapisu. Zeznanie podatkowe należy składać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Podstawa prawna

n Art. 4 ust. 1 pkt. 9 lit. b) ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

Autor dodatku Ewa Matyszewska